08/09/13

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ရွစ္ေလးလံုး ဒီမိုကေရစီ အေရးေတာ္ပံု ကာလက ဘီဘီစီ သတင္းေထာက္အျဖစ္ သမိုင္းတြင္ေသာ သတင္းေပးပို႔ခ်က္မ်ားကို ေပးပို႔ခဲ့သူ ခရစၥတိုဖာဂန္းနက္သည္ ရွစ္ေလးလံုး ဒီမိုကေရစီ အေရးေတာ္ပံု ေငြရတု အခမ္းအနား တက္ေရာက္ရန္ ၾသဂုတ္ ၆ ရက္ေန႔ ညပိုင္းက ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါသည္။ ခရစၥတိုဖာ ဂန္းနက္ႏွင့္ ၾသဂုတ္ ၇ ရက္တြင္ ေခတၲေတြ႕ဆံု ခဲ့ပါသည္။ ထိုသို႔ေတြ႕ဆံုခ်ိန္အတြင္း ေမးျမန္းခဲ့သည္မ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္။

ေမး။ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅ ႏွစ္ၾကာ ျပည္၀င္ခြင့္ ပိတ္ပင္ခံထားရၿပီးတဲ့ေနာက္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ပထမဆံုး ျပန္ေရာက္လာခဲ့ပါၿပီ။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေျခခ်ၿပီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဘယ္လိုစိတ္ခံစားခ်က္ ျဖစ္ေပၚခဲ့ပါသလဲ။
ေျဖ။ အတိအက်ေတာ့ မသိပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သံသယျဖစ္မိတဲ့ အရာက ျမန္မာႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမႈ သိသိသာသာႀကီး ပိုမိုကြာဟလာတယ္လို႔ ထင္မိပါတယ္။ ဒါဟာ ၿမိဳ႕ေတြရဲ႕ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ အေနအထားကို ၾကည့္ၿပီးေျပာတာပါ။ အရမ္းကို ဆိုး၀ါးတဲ့ ေနရာေတြ ရွိေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအရ အရင္ထက္ပိုၿပီး လြတ္လပ္တဲ့သေဘာ ရွိပါတယ္။ ကြၽန္ေတာ္အခု ျမန္မာႏိုင္ငံကို ေရာက္ေနတယ္ဆိုတာ ပိုၿပီးလြတ္လပ္တဲ့ ေျပာင္းလဲမႈေတြေၾကာင့္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီေျပာင္းလဲမႈေတြကို ဆက္ၿပီးလုပ္ေဆာင္ဖို႔ လိုပါတယ္။ ဆက္လက္ေျပာင္းလဲစရာေတြ အမ်ားႀကီး ရွိေနပါေသးတယ္။ မီဒီယာနဲ႔ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ခြင့္ကို ဖိႏွိပ္ထားတဲ့ ဥပေဒေတြ ရွိေနပါေသးတယ္။ ျပည့္၀တဲ့ ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံတစ္ခုျဖစ္ဖို႔ ဒါေတြကို ေျပာင္းလဲရပါမယ္။

ေမး။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ဘာေၾကာင့္ ေရာက္လာခဲ့တာပါလဲ။
ေျဖ။ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ ေက်ာင္းသားေတြကေန ရွစ္ေလးလံုး ေငြရတုပြဲ တက္ေရာက္ဖုိ႔အတြက္ ဖိတ္ၾကားခံရတာေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပန္လာျဖစ္တာပါ။ ၿပီးေတာ့ ဒီမွာရွစ္ေလးလံုး လူထုအံုၾကြမႈနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ မွတ္တမ္းတင္ ႐ုပ္ရွင္တစ္ခု ႐ိုက္ဖို႔လည္း စီစဥ္ေနပါတယ္။ ဘယ္ကေနၿပီးေတာ့ ဒီ႐ုပ္ရွင္ကို ထုတ္လႊင့္ျဖစ္မလဲေတာ့ မသိေသးပါဘူး။ ဒီ႐ုပ္ရွင္ကို ကိုယ္ပိုင္မွတ္တမ္း တစ္ခုအေနနဲ႔ လုပ္ေနတာပါ။ ကြၽန္ေတာ္က ၈၈ မွာ ျဖတ္ခဲ့တာေတြကို အမွန္အတိုင္း ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အမွန္တရား ေပၚထြက္ဖို႔ဆိုတာ အေရးႀကီးပါတယ္။ ၈၈ ေက်ာင္းသားေတြ အတြက္လည္း တရားမွ်တမႈ ရွိႏိုင္တာေပါ့။ အမွန္တရားကတစ္ဆင့္ တရားမွ်တမႈဆိုတာ ေပၚေပါက္ႏိုင္ပါတယ္။ အမွန္တရား ထြက္ေပၚလာၿပီ ဆိုတာနဲ႔ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္၊ မိသားစုတစ္စု ဒါမွမဟုတ္ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္ အေနနဲ႔ ဒီအမွန္တရားနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ဘာဆက္လုပ္မယ္ဆိုတာကို ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေမး။ ရွစ္ေလးလံုး ဒီမိုကေရစီ အေရးေတာ္ပံု ဘာေၾကာင့္ျဖစ္ေပၚ ခဲ့ရသလဲ ဆိုတာကို ခင္ဗ်ားရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳအရ ဘယ္လိုေျပာျပႏိုင္မလဲ။
ေျဖ။ ကြၽန္ေတာ္ကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း ၂၆ ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာ စစ္တပ္ကို အလြဲသံုးစားလုပ္ၿပီး အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့တဲ့ ဗိုလ္ေန၀င္းရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈလို႔ပဲ ထင္ပါတယ္။ ၁၉၈၆ ခုႏွစ္ကတည္းက ဘီဘီစီ သတင္းေထာက္အျဖစ္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနကို ေလ့လာေနတာပါ။ ၁၉၈၇ ခုႏွစ္မွာ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေငြေၾကးအခ်ဳိ႕ကို ဖ်က္သိမ္းခဲ့ပါတယ္။ အက်ဳိးဆက္အေနနဲ႔ ဘဏ္လုပ္ငန္းေတြ လဲၿပိဳကုန္တယ္။ မိသားစုေတြ အေနနဲ႔ တစ္သက္လံုး စုေဆာင္းထားတဲ့ ပိုက္ဆံေတြ အကုန္လံုး သံုးမရဘဲ ျဖစ္ကုန္တယ္။ ႐ုတ္တရက္ ပိုက္ဆံမရွိတဲ့ ဘ၀ေတြကို ေရာက္ကုန္ၾကတယ္။ ဒါေတြက ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္လမ္းစဥ္ ပါတီအေပၚကို မေက်နပ္မႈေတြ စတင္ျဖစ္ေပၚ လာေစပါတယ္။ အဲဒီ့ေနာက္ပိုင္းမွာ ေန၀င္းရဲ႕ ဓာတ္ပံုကို မီး႐ိႈ႕တာေတြ၊ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ေတြမွာ မေက်မနပ္ ေျပာဆိုတာေတြ ေတြ႕လာရပါတယ္။ ဒါေတြကို အစိုးရက ကိုင္တြယ္တဲ့အေနနဲ႔ ပါတီအႀကီးတန္း အရာရွိ တစ္ေယာက္ကို ဖမ္းတယ္။ ၿပီးေတာ့ ျပန္လႊတ္ေပးလိုက္တယ္။ ဒါကို လူေတြက မေက်နပ္ဘဲ ဆႏၵဆက္ျပေတာ့ ပစ္သတ္တာေတြ ျဖစ္ကုန္တယ္။ တကယ္ေတာ့ ၁၉၆၂ ခုႏွစ္ကတည္းက ရွိခဲ့တဲ့ မေက်နပ္မႈေတြ ရွိခဲ့တာ ၈၇ မွာလုပ္တဲ့ ရက္စက္မႈေတြေၾကာင့္ ယမ္းပံုမီးက် ျဖစ္ခဲ့ရတာပါ။ ကြၽန္ေတာ္ ရန္ကုန္ကို ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ ေက်ာင္းသားေတြက ၈ ရက္ ၈ လ ၈၈ ၈ နာရီ ၈ မိနစ္မွာ ဆႏၵျပပြဲတစ္ခုလုပ္ဖို႔ စီစဥ္ထားတယ္လို႔ ေျပာၾကတယ္။ ကြၽန္ေတာ္ကလည္း အဲဒါေတြ ဘီဘီစီကေန လႊင့္ေပးလိုက္တယ္။ အဲဒီ့မွာ ဘီဘီစီ နားေထာင္တဲ့လူေတြ အကုန္လံုးက ေတာ္လွန္ေရး ျဖစ္ေတာ့မယ္ဆိုတာကို သိသြားၾကတယ္။ ၀မ္းနည္းစရာ ေကာင္းတာကေတာ့ စက္တင္ဘာ ၁၈ ရက္မွာ ဒီေတာ္လွန္ေရးကို စစ္တပ္ကေန ရက္ရက္စက္စက္ ၿဖိဳခြင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးတစ္ခုလံုး ရပ္တန္႔ခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေရြးေကာက္ခံ မဟုတ္တဲ့ ရက္စက္တဲ့ စစ္တပ္ကေန အာဏာသိမ္းခဲ့လို႔ပါပဲ။ အစိုးရကေန ျပည္သူေတြကိုျပန္ၿပီး စြပ္စြဲခ်က္ေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။

ေမး။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို ျပန္မလာခင္ ပဲ့တင္သံဂ်ာနယ္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုခဲ့တဲ့ အင္တာဗ်ဴးမွာ ခင္ဗ်ားေျပာခဲ့တာ ရွိပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ျမန္မာလူထုက သူ႔နည္းသူ႔ဟန္နဲ႔ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္း လိမ့္မယ္လို႔ ေျပာခဲ့တာပါ။ ဒီစကားရပ္က ဘာကိုရည္ရြယ္ၿပီး ေျပာဆိုခဲ့တာပါလဲ။
ေျဖ။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ ျဖစ္ခဲ့တာေတြကို ေသခ်ာနားလည္ဖို႔ဆိုတာ ျမန္မာလူထုေတြအတြက္ အေရးႀကီးတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ စစ္ေအးေခတ္ ၿပီးဆံုးကတည္းက အစိုးရေတြဟာ အာဏာရွင္ စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီကို ေျပာင္းလဲလာၾကပါတယ္။ ယခင္ ယူဂိုစလားဗီးလားတို႔၊ ေတာင္အာဖရိကတို႔၊ ေတာင္အေမရိကတို႔မွာ ဒီလိုမ်ဳိးေျပာင္းလဲတဲ့ ဥပမာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီႏိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ခဲ့တာေတြကို ျပန္ၿပီးစံုစမ္းဖို႔အတြက္ စစ္ခံု႐ံုးေတြ ဖြဲ႕ခဲ့ပါတယ္။ အမွန္ကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ဖိႏွိပ္သူေတြ အေနနဲ႔ ဒါကိုျဖစ္ခဲ့ေၾကာင္း ၀န္ခံေပးရပါတယ္။ ဘာပဲျဖစ္ခဲ့ျဖစ္ခဲ့ အမွန္ကို အရင္ဆံုး ေဖာ္ထုတ္ေပးရပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ဒါကို အသိအမွတ္ ျပဳေပးရတယ္။ တည္ၿငိမ္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း တစ္ခုျဖစ္ဖို႔ အမွန္တရားကို လစ္လ်ဴ႐ႈထားၿပီး ေနလို႔မရပါဘူး။ လူေတြအေနနဲ႔ ဒီလိုျပစ္မႈ က်ဴးလြန္ခဲ့သူေတြကို ခြင့္လႊတ္ေပးတာက တစ္ပိုင္းပါ။ ဒါေပမယ့္ အမွန္တရားကို မေဖာ္ထုတ္ဘဲ ဖံုးအုပ္ထားရင္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး လမ္းေၾကာင္းကို ထိခိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီျပစ္မႈေတြကို အေရးယူတာေတြဘာေတြ မလုပ္ဘဲ ထားလို႔လဲ ရတယ္။ အမွန္ကိုေတာ့ မေဖာ္ထုတ္ဘဲ ထားလို႔မရပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကေန ျဖစ္ရပ္မွန္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဘာဆက္လုပ္မလဲ ဆိုတာကေတာ့ အဲဒီ့လူ႔အဖြဲ႕အစည္းနဲ႔ပဲ သက္ဆိုင္ပါတယ္။

ေမး။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ ဒီမိုကေရစီ လမ္းေၾကာင္းေပၚ ေရာက္ေနၿပီလို႔ ေျပာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပႆနာမ်ားစြာ ရွိေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး ျပႆနာေတြ ရွိေနေသးလို တိုင္းရင္းသား ျပႆနာေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။ ခင္ဗ်ားကေရာ ဘယ္လိုယူဆပါသလဲ။
ေျဖ။ အရင္ဆံုး ေျပာခ်င္တာကေတာ့ ႏိုင္ငံေရး ပံုသ႑ာန္တစ္ခုလံုး ေျပာင္းလဲလာတာကို ယံုစားလို႔ မရပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီ နည္းက်တဲ့ တာ၀န္ယူမႈရွိဖို႔ လိုပါတယ္။ လက္ရွိ ဆင္းရဲမြဲေတမႈေတြ၊ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမႈေတြကို ၾကည့္လိုက္ပါ။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ၾကြယ္၀ခ်မ္းသာမႈေတြဟာ တကယ္လိုအပ္တဲ့ သူေတြဆီကို ေရာက္သလား။ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရး တန္းတူညီတူရွိမႈ ရွိရဲ႕လား။ ဖ်က္သိမ္းေပးရမယ့္ ဥပေဒေတြလည္း ရွိေနတယ္။ ေျပာင္းလဲစရာေတြအ မ်ားႀကီး က်န္ပါေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚကို ေရာက္ေနၿပီလို႔ေတာ့ ထင္ပါတယ္။ လမ္းေၾကာင္းမွန္တယ္ ဆိုေပမယ့္ သြားေနရင္းကေန ရပ္သြားၿပီး လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းတာမ်ဳိး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လက္ရွိလမ္းေၾကာင္း မေျပာင္းေအာင္ ဖိအားေပးမႈေတြ ထားရွိဖို႔ လိုပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္က အနစ္နာခံမႈေတြရဲ႕ ေကာင္းကြက္ေတြ၊ ရည္႐ြယ္ခ်က္ေတြကို မေမ့ရပါဘူး။

Eleven Media Group

(The age .com မွ 8 Aug 2013 ရက္စြဲပါ ‘A democracy still waiting to flower ’သတင္းေဆာင္ပါးကို ဘာသာျပန္ဆိုသည္)

ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ အာဏာရွင္စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္မ်ားႏွင့္ ေဗဒင္ယႀတာမ်ားက ၂၆ႏွစ္တာ စိုးမိုးအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ သမိုင္းတြင္ အႀကီးက်ယ္ဆံုး ဆႏၵျပမႈတစ္ခုအျဖစ္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕လမ္းမ်ားေပၚသို႔ လူသံုးသန္းခန္႕ ထြက္လာၾကေသာအခါ ျမန္မာႏိုင္ငံ အာဏာရွင္ အုပ္စိုးမႈ ေနာက္ဆံုးေတာ့ အဆံုးသတ္ေလၿပီဟု ေအာင္ေဇာ္က ယံုၾကည္ခဲ့သည္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔ေနာက္မွာ တစ္ႏိုင္ငံလံုးရွိေနေတာ့ ရႈံုးနိမ္႔ဖို႔ မျဖစ္ႏုိင္ဘူးလို႔ အဲဒီတုန္းက ေက်ာင္းသားတစ္ဦး အေနျဖင့္ တက္ၾကြေနခဲ့တာကို သဲသဲကြဲကြဲ မွတ္မိေနပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႕ ထင္ျမင္ခ်က္ မွားသြားတယ္” ဟု ၄င္းကဆိုသည္။

ရက္ေကာင္းရက္ျမတ္ ၁၉၈၈ ၾသဂုတ္လ ၈ရက္တြင္ အာဏာရွင္ ဦးေနဝင္းက ပစ္မိန္႔ေပးခဲ့ၿပီးေနာက္ ရက္ရက္ စက္စက္ႏွိပ္ကြပ္မႈမ်ား ျဖစ္ပြားကာ ေနာက္တစ္ႏွစ္ တိန္အန္မင္ ရင္ျပင္ႏွိမ္နင္းမႈႏွင့္ အျပိဳင္ရက္စက္မႈတြင္ သရဖူ ေဆာင္းခဲ့ေလသည္။

ထိုကဲ့သို႔ အစုအျပံဳလိုက္ ပစ္ခတ္ သတ္ျဖတ္ ႏွိပ္ကြပ္မႈမ်ားအတြင္း ပိတ္မိခဲ့သူမ်ားမွာ ထုိစဥ္က သံဃာ ေတာ္မ်ား၊ ေက်ာင္းဆရာမ်ား၊ အစိုးရဝန္ထမ္းမ်ား၊ ေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။

ယေန႔အခ်ိန္တြင္ Myanmar ဟု ေခၚေဝၚေနၾကေသာ နုိင္ငံ၌ ယိုင္တိယိုင္တုိင္ စတင္ေျပာင္းလဲလ်က္ရွိၿပီး ျမန္မာ ျပည္သူတို႔ စိတ္ဝယ္မေမ့ႏိုင္ေသာ ရွစ္ေလးလံုးအေရးေတာ္ပံု ႏွိမ္နင္းခံရမူအထိမ္းအမွတ္ အခမ္းအနားကို အႀကီးတန္း စစ္ဘက္အရာရွိေဟာင္းမ်ားႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ လႈပ္ရွားမႈ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အတူတကြ က်င္းပၾကေပလိမ့္မည္။

၁၉၈၈ ဆႏၵျပမႈတြင္ ပါဝင္ခဲ့ေသာ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားတစ္ဦးျဖစ္သူ ကိုေဌးၾကြယ္(၄၅) ႏွစ္က “ကၽြန္ေတာ့္စိတ္ထဲမွာ ခံစားေနရတုန္းပဲ။ ဒါေပမယ့္ ရွစ္ေလးလံုးေငြရတု အထိမ္းအမွတ္အခမ္းအနားမွာ တပ္မေတာ္ကို ဖိတ္ၾကားဖို႔ ကၽြန္ေတာ္ သေဘာတူပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ရဲ့ လႈပ္ရွားမႈဟာ လက္စားေခ်မႈအျဖစ္ ေျပာင္းလဲသြားတာမ်ိဳး အျဖစ္မခံႏိုင္ပါဘူး” ဟုေျပာၾကားသည္။

သူငယ္ခ်င္းမ်ားစြာ ေသဆံုးသြားခဲ့ေသာ အက်ဥ္းေထာင္တြင္း ၁၈ႏွစ္ခန္႔ ထိန္းသိမ္းခံခဲ့ရသူ ကိုေဌးၾကြယ္က “ ထိုအခ်ိန္က အာဏာပိုင္မ်ားကပင္ ယေန႔ျမန္မာႏိုင္ငံကို စီမံေနသည္ ဟူေသာအသိေၾကာင့္ နာက်င္မႈကို မည္သို႕မွ် မေဖ်ာက္ႏိုင္” ဟုဆိုပါသည္။

“သူတုိ႕က စစ္ဝတ္စံုကေန အရပ္ဝတ္လဲလိုက္တာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေရွ႔ဆက္သြားရမယ္။ တြန္းအား ေပးရမယ္။ ဒါမွ ေနာက္ျပန္မလိမ့္မွာေပါ့ ။ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္မႈလည္း ေပၚထြန္းလာရမယ္” ဟု ကိုေဌးၾကြယ္က ဆက္လက္ေျပာၾကားသည္။

ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးေဟာင္း ဦးသိန္းစိန္ ဦးေဆာင္ေသာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအစိုးရ တက္မလာခင္ အခ်ိ္န္ကာလက ဆိုလွ်င္ ရွစ္ေလးလံုး အထိမ္းအမွတ္ က်င္းပေရးကိစၥဆိုသည္မွာ စိတ္ကူးထဲမွာပင္ မျဖစ္ႏိုင္ခဲ့ေပ။

သို႕ေသာ္ ယခုအခါ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕တြင္ ၃ ရက္ၾကာက်င္းပေသာ ရွစ္ေလးလံုးေငြရတု အခမ္းအနားသည္ ယခင္က ေသြးေျမက်အေရးေတာ္ပံုကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ထင္ဟပ္ႏိုင္သလို၊ အေနာက္အုပ္စုႏွင့္ ျပန္လည္ေႏြးေထြးျခင္း၊ ႏိုင္ငံေရး အက်ဥ္းသားမ်ားလႊတ္ေပးျခင္း၊ မီဒီယာဆင္ဆာဖ်က္သိမ္းျခင္းတို႕ျဖင့္ ေျပာင္းလဲေနေသာ တုိင္းျပည္၏ အနာဂတ္ကို ေဆြးေႏြး ပံုေဖာ္ေနေလၿပီ။

၂၅ ႏွစ္ေထာင္နန္းစံခဲ့ရေသာ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ မင္းကိုႏုိင္က “အခုေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြက ဒီမိုကေရစီအေၾကာင္းကို ကၽြန္ေတာ္တို႔ထက္ပိုၿပီး အသံက်ယ္က်ယ္ ေျပာေနၾကၿပီ။ သူတို႔ တကယ္ေကာ လက္ေတြ႔ က်င့္သံုးမွာလား ဆိုတာကေတာ့ ေနာက္ကိစၥတစ္ခုေပါ့။ ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ဒီကေန႔ တုိင္းျပည္မွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြဟာ ျပည္သူအားလံုးအတြက္လား၊ လူတစ္စုအတြက္လားဆုိတာကုိ ေသခ်ာဆန္းစစ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ ထင္ပါတယ္ ” ဟုေျပာၾကားသည္။

အက်ဥ္းတုိက္ cell ထဲမွာ တစ္ဦးထဲေသာအေဖာ္ ေၾကာင္ကေလး ေသဆံုးမႈေၾကာင့္ မ်က္ရည္ဝဲခဲ့ဖူးသူ ကိုမင္းကိုႏိုင္က “အီးေမးစ္ တစ္ေစာင္ပို႔ရံုနဲ႔ ေထာင္ ၁၅ ႏွစ္ က်ႏိုင္တဲ့ အီလက္ထေရာနစ္ဥပေဒလိုမ်ိဳး အတားအဆီးေတြ၊ ေထာင္ေခ်ာက္ေတြကေတာ့ အမ်ားၾကီးရွိေနတုန္းပဲ။ တစ္ဘက္မွာလညး္ ဒီမိုကေရစီကို ပိတ္ပင္တာမ်ိဳး မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ အရာရာဟာ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ မရွိဘူး။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရုန္းကန္ေနတုန္းဘဲ” ဟု မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

“တစ္ခါတစ္ေလမွာ သူတို႕ႏွင့္ ၿပိဳင္ဆိုင္ရတယ္။ တစ္ခါတစ္ရံမွာ သူတို႕ႏွင့္ ညွ္ိရတယ္လိုု႕ ” ဟု ၄င္းက ဆိုသည္။ ၁၉၈၈ ဆႏၵျပပြဲမ်ားတြင္ ပါဝင္ခဲ့သူ ကိုဘိုၾကည္ကမူ တပ္မေတာ္အတြင္းမွ သေဘာထားတင္းမာသူမ်ား ျပန္ေပၚ လာမည္ကို စိုးရိမ္ေနသည္။

က်န္ရွိႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသား ၂၂၀ခန္႔ လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ စည္းရံုးလႈပ္ရွားေနသူကို ကိုဘိုၾကည္က “တပ္မေတာ္က အရပ္ဘက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရဲ.ထိန္းခ်ဳပ္မႈ ေအာက္မွာမရွိဘူး ။ အေျခခံဥပေဒက တပ္မေတာ္ကို အာဏာေတြ အမ်ားႀကီးေပးထားတယ္။ ဒါကို ေျပာင္းလဲရမယ္။ အခ်ိန္ေတာ့လုိတယ္။ ေလာေလာဆယ္ကေတာ့ အစပဲရွိေသးတယ္။ အေဝးၾကီးသြားရဦးမယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ အတိတ္နဲ႕ ပတ္သက္လို႔ အမွန္တရားနဲ႕ တရားမွ်တမႈကေတာ့ ရွိရမွာပါ။ လက္စားေခ်တာကိုေတာ့ ေရွာင္ရွားဖို႔လိုတယ္” စသျဖင့္ ေျပာၾကားသည္။

ရွစ္ေလးလံုးေငြရတု အခမ္းအနားမတိုင္မီတြင္ Human Rights Watch အုပ္စုက သမၼတဦးသိန္းစိန္အား ထိုစဥ္က သတ္ျဖတ္မႈမ်ားအတြက္ တာဝန္ရွိသူ တပ္မွဴးမ်ားကို တရားဥပေဒအရ ေဆာင္ရြက္ရန္ ေတာင္းဆုိလိုက္ပါသည္။

ရွစ္ေလးလံုးေငြရတု အခမ္းအနားသို႔ တပ္မေတာ္အား ဖိတ္ၾကားမႈေၾကာင့္ အခ်ိဳ႔ေက်ာင္းသားအုပ္စုမ်ားက သပိတ္ေမွာက္ခဲ့ၾကသည္။

“ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြကို ဖိတ္ၾကားမယ့္အစား ျပည္သူေတြအေပၚ သူတ့ိုက်ဴးလြန္ခဲ့တာေတြအတြက္ ေတာင္းပန္ခိုင္းရမယ္ ” ဟု All Burma Federation of Student Union ဗကသဥကၠ႒ ေက်ာ္ကိုကို ကေျပာၾကားသည္။

ယခုအသက္ ၄၀ ေက်ာ္ ယခင္ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းမ်ားသည္ ၈၈ မ်ိဳးဆက္အဖြဲ႔အစည္းကို ထူေထာင္ထားၿပီး ၂၀၁၅ ေရြးေကာက္ပြဲ နီးလာသည့္အေလွ်ာက္ အဓိက က႑မွ ပါဝင္လာၾကဖြယ္ရွိပါသည္။

၈၈ မ်ိဳးဆက္ အဖြဲ႔အစည္းကို ပါဝင္ထူေထာင္သူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကိုကိုႀကီးက လက္ရွိႏိုင္ငံတြင္ အခြင့္အလမ္းမ်ားရွိလာသလို၊ အႏၱရာယ္မ်ားလည္း ထြက္ေပၚလာသည္ဟု မွတ္ခ်က္ေပးသည္။

“ကၽြန္ေတာ္တို႔က ေတာက္ပတဲ့ အနာဂတ္ကို လွမ္းေမွ်ာ္ရင္း လက္ေတြ႔က်ေအာင္ ႀကိဳးစားေနပါတယ္။ အခုက လမး္ေပၚထြက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေဆာင္ရမယ့္အခ်ိန္္ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ လႊတ္ေတာ္ႏိုင္ငံေရးပံုစံနဲ႔ လႈပ္ရွားရမယ့္အခ်ိန္ပါ” ဟု ၄ငး္ကဆိုပါသည္။

၁၉၈၈ ဆႏၵျပပြဲမ်ားအတြင္း ဒီမိုကေရစီလႈပ္ရွားမႈေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ေပၚထြန္းလာခဲ့သူ ေဒၚေအာင္ဆန္း စုၾကည္သည္လည္း ရွစ္ေလးလံုး ေငြရတုအခမ္းအနားတြင္ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားရန္ စီစဥ္ထားသည္။

ရွစ္ေလးလံုးေငြရတု အထိမ္းအမွတ္ မွတ္ခ်က္ေပးရာတြင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က “ တပ္မေတာ္အစိုးရ လက္ထက္မွာ ျပႆနာ ေျဖရွင္းဖို႔ အခြင့္အေရး မရွိခဲ့ဘူး။ ကၽြန္မတို႔ ႏိုင္ငံရဲ့ ျပႆနာကို ေျဖရွင္းဖို႕အတြက္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ လုိအပ္ပါတယ္။ ၂၅ ႏွစ္ဆိုတာ သိပ္မၾကာေသးပါဘူး။ ၈၈ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔အတူ ေရွ႕ဆက္ဖို႕ အခြင့္အလမ္းေကာင္း ရွိေနပါတယ္” ဟု ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ျမန္မာလူထုထဲတြင္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ရနံ႔သင္းလာေသာ္လည္း ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ႏွင့္ မတူေတာ့ဘူး ဟု ေျပာၾကားသူမွာ ထုိုင္းႏိုင္ငံအေျခစိုက္ ဧရာဝတီမဂၢဇင္းမွ ေအာင္ေဇာ္ ျဖစ္သည္။

“အခုျမန္မာႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေဟာင္းေတြက ဒီမိုကေရစီရဲ႕ အဓိပၸာယ္ကို နားလည္သေဘာ ေပါက္တယ္ဆိုတာကို လူေတြက တကယ္ယံုၾကည္ၾကသလား။ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လည္း အာဏာရွင္ေတြကို ေၾကာက္မေနရေတာ့ဘဲ လူ႕အခြင့္အေရးကို ေလးစားတဲ့ ႏိုင္ငံကို ဖန္တီးဖို႔အတြက္ ရွိေနတဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္ကေလးကို အသံုးခ်ၾကမယ္လို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ အားလံုးဆံုးျဖတ္ထားၾကၿပီ ဆိုေတာ့ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိစၥမရွိပါဘူး။ ”

“အတိတ္ကို ေမ့ေပ်ာက္ႏိုင္တယ္လို႔ မဆိုလိုပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ အတိတ္ရဲ႕အရိပ္ေတြက ကၽြန္ေတာ္တို႔အေပၚ သက္ေရာက္မႈ အရမ္္းရွိေနတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးေပါ့။”

“ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ ပိုလိုခ်င္တဲ့ တုိင္းရင္းသားေတြရဲ႕ ဆႏၵကို အစိုးရက ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႔ ျငင္းပယ္ေနတဲ့ အတြက္ အပစ္ရပ္စာခ်ဳပ္ေတြ အမ်ားႀကီး ထြက္ေပၚလာေပမယ့္ ေျမာက္ပိုင္း ကခ်င္မွာ ျပႆနာ မေျပလည္ေသးပါဘူး။”

“ဒီအခ်ိန္မွာ အာဏာရွိေနဆဲ တစ္ခ်ိဳ႕သူေတြ ပတ္သက္ေၾကာင္း ထင္ရွားေနတဲ့ ဘာသာေရး အဓိကရုဏ္းေတြက ႏိုင္ငံတကာ အသို္င္းအဝိုင္းကို ျပန္ဝင္ဖို႕ ႀကိဳးစားေနတဲ့ နိုင္ငံရဲ႕ အားထုတ္မႈေတြကို ထိခိုက္နစ္နာေစပါတယ္” စသည္ျဖင့္ ေအာင္ေဇာ္ က သံုးသပ္ေျပာၾကားသည္။

၁၉၈၈ စက္တင္ဘာ ၁၉ ရက္တြင္ ေသြးစြန္းေနေသာ ၁၆ ႏွစ္အရြယ္ မဝင္းေမာ္ဦးကို လူငယ္ဆရာဝန္ ႏွစ္ဦးက ေပြ႕ခ်ီသယ္ယူလာေသာ ဓာတ္ပံုသည္ ကမၻာတစ္လႊား ပ်ံ့ႏွံ႔သြားခဲ့ၿပီး ၁၉၈၈ အေရးေတာ္ပံုသည္ ၄င္းဓာတ္ပံုတြင္ ေကာင္းစြာ ရုပ္လံုးၾကြခဲ့ပါသည္။

ေဆးရံုေပၚတြင္ မကြယ္လြန္မီ မဝင္းေမာ္ဦးက ဖခင္ျဖစ္သူ ဦးဝင္းၾကဴအား ဒီမိုကေရစီ မရမခ်င္း အမွ်မေဝရန္ ေတာင္းဆိုမွာ ၾကားသြားေသာေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္ႏွစ္တုိင္း ရွစ္ေလးလံုး ႏွစ္ပတ္လည္ရက္မ်ားတြင္ မဝင္းေမာ္ဦးကို အမွ်ေဝ သင့္၊ မေဝသင့္ ဆံုးျဖတ္ရန္ အခက္အခဲႏွင့္ ဦးဝင္းၾကဴတို႕ မိသားစု ရင္ဆုိင္ၾကရသည္။

ယခုႏွစ္အတြင္း အလားတူပင္ ဆံုးျဖတ္ရန္ အခက္အခဲႏွင့္ ထပ္မံရင္ဆုိင္ၾကရသည္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႔ ဆင္ေျခဖံုးရပ္ကြက္ အခန္းတစ္ခုအတြင္း ေနထိုင္သူ ဦးဝင္းၾကဴက ကၽြန္ေတာ္တို႔ တုိင္းျပည္မွာ ဒီမိုကေရစီ ထြန္းကားေနၿပီလို႔ မေျပာႏုိင္ေသးဘူးေလ ဟု ေျပာၾကားလိုက္ပါသည္။

Yangon chronicle

၈.၈.၁၉၈၈ ခုႏွစ္တြင္ က်ဆံုးသြားေသာ ေက်ာင္းသား၊သူ ၊ ရဟန္းရွင္လူ၊ ျပည္သူမ်ားကုိ ဂုဏ္ျပဳေသာအားျဖင့္ ၾသဂုတ္လ ၈ ရက္ နံနက္ ၁၀ နာခြဲတြင္ ေဒၚျဖဴျဖဴေခါင္းေဆာင္ေသာ လူအင္း အား (၁၀၀) ေက်ာ္ခန္႕မွ ၿမဳိ႕ေတာ္ခန္းမ အေရွ႕ဘက္မဟာဗႏၶဳလပန္းၿခံအနီးတြင္ လြမ္းသူပန္းေခြခ်ခဲ့ေၾကာင္းသိရသည္။

ကၽြန္မတုိ႕ခြင့္ျပဳမိန္႕ေတာင္းစရာမလုိဘူးလုိ႕ထင္ပါတယ္။ ဆႏၵျပတာ မဟုတ္ပါဘူး ဆႏၵေဖၚထုတ္တာလည္းမဟုတ္ပါဘူး ၀မ္းနည္းတဲ့အတြက္ဒီအခန္းအနားကုိျပဳလုပ္ရျခင္းျဖစ္ပါတယ္၊ ၾသဂုတ္လ (၇) ရက္က ဦးေအာင္မင္းကုိယ္တုိင္ (၈.၈.၈၈) ေငြရတုအခန္းအနားဒီမုိကေရစီအေရးေတာ္ပံုကုိ အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အတြက္ ကၽြန္မတုိ႕ လမ္းေလွ်ာက္တာပုိၿပီးေတာ့ အဓိပၸာယ္ရွိပါတယ္။ ဒီဟာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီးကၽြန္မအေနနဲ႕ပုဒ္ မေတြက အမ်ားႀကီးဆုိေတာ့မမႈေတာ့ ပါဘူး၊ ဥပေဒအေၾကာင္းအရ စီစဥ္မယ္ဆုိရင္လည္း အစဥ္သင့္ ပါပဲ။ဒီအဖြဲ႕ ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္းေတြအမ်ားႀကီးပါပါတယ္။ ဟံသာ၀တီအ၀ုိင္းမွာ အဖြဲ႕ (၈) ဖြဲ႕နဲ႕တင္ထားတာပါ။ ဒီပန္းျခံေရွ႕ကုိၾကေတာ့ မပါပါဘူးဟု ႏုိင္ငံေရးအက်ဥ္းသားလူအင္အားစုမွ ေဒၚျဖဴျဖဴကေျပာသည္။

အဆုိပါအဖြဲ႕ (၈၈၈၈) အမွတ္တရ ျပဳလုပ္ရန္ တရား၀င္ခြင့္ ျပဳမိန္႕ရခဲ့ျခင္းမွာ ဟံသာ၀တီအ၀ုိင္းတြင္ ျဖစ္ၿပီး ဟံသာ၀တီအ၀ုိင္းမွ လမ္းေလွ်ာက္၍ မဟာဗႏၶဳလ ပန္းျခံေရွ႕တြင္ လြမ္းသူပန္းေခြ ခ်ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ေခါင္းေဆာင္ေဒၚျဖဴျဖဴႏွင့္ အဖြဲ႕အား ခြင့္ျပဳမိန္႕မရရွိပဲ မဟာဗႏၶဳလ ပန္းျခံအနီးတြင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ တာ၀န္ရွိရဲအရာရွိႏွင့္ အဖြဲ႕က တရားဥပေဒေၾကာင္းအရေဆာင္ရြက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း လာေရာက္သတိေပးေျပာၾကားခဲ့ရာ ေဒၚျဖဴျဖဴက ရင္ဆုိင္ေျဖရွင္းမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ျပန္လည္ေျပာၾကားခဲ့သည္။

ယဥ္ပပထြန္း
The hot news weekly

ျမန္မာႏုိင္ငံမွာ ဒီမုိကေရစီ ေတာင္းဆုိအုံႂကြမႈကုိ ေသြးထြက္သံယုိ ႏွိမ္နင္းခဲ့တာ ၂၅ ႏွစ္ျပည့္ လာတဲ့အခ်ိန္မွာပဲ တခ်ိန္က စစ္တပ္ထဲမွာ အဆင့္ျမင့္ တာ၀န္ေတြ ယူခဲ့တဲ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ရဲ႕ ထုိစဥ္က အခန္းက႑ကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဖာ္ ထုတ္ဖုိ႔ ေတာင္းဆုိသံေတြလည္း ထြက္ေပၚလာေနပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးေတြ လုပ္ပါမယ္လုိ႔ ကတိေပးထားတဲ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္အေနနဲ႔ ဒီမုိကေရစီ လႈပ္ရွားမႈကုိ ေခ်မႈန္းခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္မွာ ဘယ္အတုိင္းအတာအထိ ပတ္သက္ခဲ့သလဲဆုိတာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာဖုိ႔ လုိမယ္လုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြက ျမင္ေနၾကတာပါ။ အျပည့္အစုံကုိေတာ့ ကုိေအာင္လြင္ဦး က တင္ျပထားပါတယ္။

ဒီမုိကေရစီ ေတာင္းဆုိရင္း လမ္းေပၚထြက္ ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္းနဲ႔ ဆႏၵျပခဲ့သူေတြကုိ အင္အားသုံး ႏွိမ္နင္းခဲ့တဲ့ စစ္တပ္ရဲ႕ အႀကီးတန္း အရာရွိတဦး တာ၀န္ယူခဲ့ၿပီး အခုအခ်ိန္မွာ တုိင္းျပည္ေခါင္းေဆာင္ ျဖစ္ေနတဲ့ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ အေနနဲ႔ သူပါ၀င္ပတ္သက္ခဲ့တဲ့ အခန္းက႑ကုိ အမ်ားသိေအာင္ ေျပာသင့္တယ္လုိ႔ လူ႔အခြင့္အေရး လႈပ္ရွားသူေတြ၊ တက္ႂကြသူေတြက ျမင္ေနၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ကေတာ့ ၈ ေလးလုံး လႈပ္ရွားမႈအျဖစ္ ထင္ရွားတဲ့ လူထုအုံႂကြမႈကုိ ႏွိမ္နင္းရာမွာ ထဲထဲ၀င္၀င္ ပါ၀င္ခဲ့သူ တဦးအျဖစ္ သတင္းေတြ ထြက္ေပၚခဲ့သူ ျဖစ္တဲ့အတြက္လည္း အခုအခ်ိန္မွာ ႏုိင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ တျဖစ္လဲ သမၼတဦးသိန္းစိန္ အေနနဲ႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိဖုိ႔ လုိတယ္လုိ႔ ၿဗိတိန္အေျခစိုက္ ျမန္မာ့အေရး လႈပ္ရွားမႈ အဖဲြ႔တခုျဖစ္တဲ့ Burma Campaign - UK ရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမႉး မက္ခ္ ဖာမာနား (Mark Farmaner) ကေျပာပါတယ္။

“၁၉၈၈ ခုႏွစ္တုန္းက သူဟာစစ္တပ္မွာ တပ္မႉးတဦး ျဖစ္တယ္လုိ႔ က်ေနာ္တုိ႔ သိရပါတယ္။ ေပါက္ၾကားခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ သံတမန္ ေၾကးနန္းတခုမွာဆုိရင္ လည္း ၁၉၈၈ ခုႏွစ္ လူထုအုံႂကြမႈကုိ ႏွိမ္နင္းရာမွာ အေရးပါတဲ့ အထူးေနရာက ပါ၀င္ခဲ့တယ္လုိ႔ ေဖာ္ျပထားတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လည္း သူ႔အေနနဲ႔ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္တုန္းက သူဘာေတြ လုပ္ခဲ့တယ္ ဆုိတာကုိ တိတိက်က် လူသိရွင္ၾကား ေျပာဖုိ႔လုိပါတယ္။ အမွားလုပ္ခဲ့တယ္ ဆုိရင္လည္း မွားတဲ့အေၾကာင္း ၀န္ခံၿပီး၊ ေတာင္းပန္သင့္ပါတယ္။”

၁၉၈၈ ခုႏွစ္တုန္းက ဒီမုိကေရစီ ရရွိေရး ေက်ာင္းသားေတြက ဦးေဆာင္ၿပီး ၿငိမ္းၿငိမ္းခ်မ္းခ်မ္း ဆႏၵျပခဲ့ၾကသူေတြကုိေတာ့ စစ္တပ္က ပစ္ခတ္ ႏွိမ္နင္းခဲ့ တဲ့အတြက္ လူေပါင္းေထာင္နဲ႔ခ်ီ ေသဆုံးခဲ့ၾကတာပါ။ ဒီေနာက္မွာလည္း စစ္အစုိးရေတြ အဆက္ဆက္က ရွစ္ေလးလုံး လႈပ္ရွားမႈဟာ ဆူပူအုံႂကြမႈတခု အျဖစ္နဲ႔သာ သေဘာထားခဲ့ၾကတာျဖစ္သလုိ၊ တုိင္းျပည္ မတည္မၿငိမ္ အေျခအေနအထိ ႀကံဳခဲ့ရတဲ့အတြက္လည္း အာဏာကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့ရတယ္လုိ႔ ေျပာခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအတြက္လည္း လက္ရွိအစုိးရ တာ၀န္ရွိသူေတြ အပါအ၀င္ စစ္ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းေတြ အေနနဲ႔ ေသြးထြက္သံယုိ ႏွိင္နင္းခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္မွာ တာ၀န္ရွိခဲ့သူေတြ အျဖစ္နဲ႔ ၀န္ခံဖုိ႔ အလားအလာကေတာ့ သိပ္မရွိလွဘူးလုိ႔ စစ္ေထာက္လွမ္းေရး အရာရွိေဟာင္း ဦးေအာင္လင္းထြဋ္ ကျမင္ပါတယ္။

“အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရရင္ေတာ့ သမၼတႀကီး ဦးသိန္းစိန္ က တပ္ရင္းမႉးပါ၊ ခလရ (၈၉) မွာ။ ၈၈ ေနာက္ပုိင္းမွာ စစ္႐ုံးကုိ G-1 နဲ႔ ေရာက္လာၿပီးေတာ့မွ ေတာက္ေလွ်ာက္ေနာက္ပုိင္း အေရးအခင္းေတြ မွန္သမွ်ကုိ သမၼတႀကီးကုိယ္တုိင္ ကုိင္တြယ္ခဲ့ရတာပါ။ သမၼတႀကီးဟာ အဲဒီအခ်ိန္တုန္းက စစ္ဦးစီးဗုိလ္မႉးႀကီး ျဖစ္တယ္။ သူဟာ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး သန္းေရႊ၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ခင္ညြန္႔၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေမာင္ေအး၊ ဗုိလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ေစာေမာင္ အပါအ၀င္ေပါ့ေလ၊ အဲဒီၾကားမွာ သူဟာ အတြင္းေရးမႉး သေဘာမ်ဳိးနဲ႔ လုပ္ခဲ့ရတဲ့သူပါ။ ဒီကိစၥေတြ အားလုံးကုိ သိပါတယ္။ အဲဒီေတာ့ ဒီကိစၥေတြကုိ မွားတယ္၊ မွန္တယ္ ဆုိတဲ့ဟာ လက္ရွိရွိေနတဲ့ သမၼတႀကီး အပါအ၀င္ေပါ့ေလ၊ ထိပ္ပုိင္းေခါင္းေဆာင္ပုိင္းေတြ မေျပာရဲပါဘူး။ ဘာျဖစ္လုိ႔လဲဆုိေတာ့ သူတုိ႔ကုိယ္တုိင္ involved (ပတ္သက္တဲ့) အေနအထားမ်ဳိးရွိတယ္။”

၁၉၈၈ ခုႏွစ္ ဒီမုိကေရစီေတာင္းဆုိ အုံႂကြမႈေတြကုိ ႏွိမ္နင္းၿပီး ႏွစ္ေပါင္း ၂၀ ေက်ာ္ၾကာ စစ္တပ္က တုိင္းျပည္ အာဏာကုိ ထိန္းခ်ဳပ္ခဲ့ရာက မၾကာေသးခင္ကမွ ႏုိင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမႈေရးအရ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ ေပးမယ္ဆုိတဲ့ ကတိေတြနဲ႔ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ အစုိးရ အာဏာရလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလုိ ဒီမုိကေရစီေရွ႕႐ႈတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး
ေတြ လုပ္မယ္လုိ႔ ကတိေပးထားတဲ့ အစုိးရ အေနနဲ႔ အတိတ္က ဖုံးကြယ္ထားတာေတြကုိ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေျပာရလိမ့္မယ္လုိ႔လည္း Burma Campaign - UK အဖဲြ႔ရဲ႕ ညႊန္ၾကားေရးမႉး မက္ခ္ ဖာမာနား ကေျပာပါတယ္။

“ပထမဆုံးအႀကိမ္ သမၼတအျဖစ္ ဦးသိန္္းစိန္ ရဲ႔မိန္႔ခြန္းထဲမွာ တပ္မေတာ္က ၈၈ ခုႏွစ္မွာ အာဏာရယူၿပီး၊ တုိင္းျပည္ကုိ ကယ္တင္ခဲ့တယ္ဆုိၿပီး ခ်ီးက်ဴးစကား ေျပာခဲ့ပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာေတာ့ သူဟာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး သမားလုိ႔ ေျပာေနပါတယ္။ တကယ္တမ္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမယ့္သူ ဆုိရင္ေတာ့ ေက်ာင္းသားေတြကုိ လမ္းေပၚမွာ ပစ္သတ္ခဲ့တဲ့ ကိစၥကုိ ကာကြယ္ေနလုိ႔ မရပါဘူး။”

ဒီသီတင္းပတ္ထဲမွာပဲ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈ အဖဲြ႔တခုျဖစ္တဲ့ Human Rights Watch ကလည္း ၈ ေလးလုံး လႈပ္ရွားမႈကုိ ႏွိမ္နင္းခဲ့တာ အပါအ၀င္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းအစိတ္ အတြင္း ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြကုိ စုံစမ္းစစ္ေဆးဖုိ႔ သမၼတ ဦးသိန္းစိန္ ကုိ တုိက္တြန္းခဲ့တာပါ။ လုံၿခံဳေရးတပ္ဖဲြ႔၀င္ေတြရဲ႕ လက္ခ်က္နဲ႔ လူေတြထိခုိက္ ေသေက်ခဲ့ရတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြကုိ စုံစမ္းေဖာ္ထုတ္ၿပီး တာ၀န္ရွိသူေတြကုိလည္း အေရးယူဖုိ႔ ေတာင္းဆုိခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။

voa

Author Name

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.