အေမရိကန္-ျမန္မာ စီးပြားေရးအဆက္အဆံ

အေမရိကန္လက္ေထာက္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Charles Rivkin နဲ႔ voa ျမန္မာပိုင္း သီးျခားေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈ
အေမရိကန္လက္ေထာက္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Charles Rivkin နဲ႔ voa ျမန္မာပိုင္း သီးျခားေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈ

ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေပၚ ကန္႔သတ္ခ်က္အားလံုးကို အေမရိကန္အစိုးရအေနနဲ႕ ဖယ္ရွားေပးခဲ့ၿပီး၊ ျမန္မာအေပၚ က်န္ေနတဲ့ အေရးယူမႈ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ တဦးခ်င္း ပစ္မွတ္ထားအေရးယူမႈေတြသာျဖစ္တယ္လို႔ စီးပြားေရးနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာ အေမရိကန္လက္ေထာက္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Charles Rivkin က ဗီြအိုေအနဲ႔ သီးျခားေတြ႔ဆံုေမးျမန္းမႈမွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ ကိုသားညြန္႔ဦးက ေမးျမန္းထားတာပါ။

“ ေမး။ ။ အရင္ဆံုးေတာ့ အခုလာတဲ့ ခရီးစဥ္အေၾကာင္းသိခ်င္ပါတယ္။ ေနျပည္ေတာ္မွာ ျမန္မာအစိုးရ ၀န္ႀကီးအခ်ိဳ႕နဲ႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ေနျပည္ေတာ္ ခရီးစဥ္အေျခအေန ဘယ္လိုရိွပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ ဗီြအိုေအ အေမရိကန္အသံနဲ႔ အခုလို ေျပာခြင့္ရတာကို ေက်းဇူးတင္တယ္ဆိုတာ အရင္ဆံုး ေျပာပါရေစ။ က်ေနာ္ ျမန္မာႏိုင္ငံကို လာေရာက္တာ အခုဆိုရင္ ဒါ ဒုတိယအႀကိမ္ပါ။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ႏွစ္တုန္းက တေခါက္ေရာက္ေသးတယ္။ ရန္ကုန္မွာေရာ ေနျပည္ေတာ္မွာပါ အေတာ္ေလး ရလဒ္ေကာင္းေတြရိွတဲ့ ေတြ႔ဆံုစည္းေ၀းမႈေတြ လုပ္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ က်ေနာ္နဲ႔အတူ စီးပြားေရးကိုယ္စားလွယ္ေတြပါ ပါ၀င္ၾကၿပီး၊ အဲဒီအထဲ အခ်ိဳ႕ကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက အႀကီးဆံုးကုမၸဏီေတြ ျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဒီအတြက ္ျမန္မာအစိုးရေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုၿပီးေတာ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖို႔ အခြင့္အလမ္းေတြကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကပါတယ္။

ေမး။ ။ ေနာက္ေမးခြန္းကေတာ့ အေမရိကန္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈအေၾကာင္းပါ။ ၀န္ႀကီးသိတဲ့အတိုင္းပဲ ျမန္မာအိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ တရုတ္ စင္ကာပူ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း ရင္းနွီးျမဳပ္နွံမႈအႀကိးဆံုးႏိုင္ငံေတြပါ။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ၀င္ဖို႔ အခုအခ်ိန္ အရမ္းကို ေနာက္က်ေနၿပီလို႔ ထင္မိပါလား။

ေျဖ။ ။ တဖက္ကၾကည့္ရင္ေတာ့ ေနာက္က်ေနတာမွန္ပါတယ္။ ခုမွ စၿပီး လုပ္ၾကရမွာပါ။

အခုခ်ိန္မွာေတာ့ ႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္အရဆိုရင္ေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ တိုက္ရိုက္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈက ရာခိုင္ႏႈန္းအားျဖင့္ နည္းပါးေသးတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းအတြင္းအေျခအေနေတြကို ၾကည့္ရင္ ဒါ ေျပာင္းလဲသြားမယ္ဆိုတာ က်ေနာ္ ယံုတယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းအတြင္းမွာပဲ ကုန္သြယ္မႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ရင္းနွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရးနဲ႔ပတ္သက္လိ္ု႔ အျပန္အလွန္ထိစပ္ဆက္သြယ္မႈေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အစည္းအေ၀းေတြ က်ေနာ္တို႔လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ က်ေနာ္နဲ႔အတူပါလာတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြအတြက္ အခြင့္အလမ္းေကာင္းေတြကို အရင္နဲ႔မတူေအာင္ ျမင္လာရတယ္။ ပထ၀ီ အေနအထားအရ တခုတည္းကိုၾကည့္ရင္ပဲ ျမန္မာနဲ႔ကပ္ေနတဲ့ အိမ္နီးခ်င္း တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႔အိႏိယႏိုင္ငံ စုစုေပါင္း လူဦးရည္ စုစုေပါင္း ၂ ဘီလီယံခဲြေလာက္ရိွေနပါတယ္။ ျမန္မာ လူဦးရည္အမ်ားစုဟာ လူငယ္ေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမႈနဲ႔ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ ေပါၾကြယ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အေမရိကန္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြအတြက္ တကယ့္ကို ဆဲြေဆာင္မႈျဖစ္ေစပါတယ္။

ေမး။ ။ ဒါေပမယ့္လည္း သမၼတ အိုဘားမားအမိန္႔နဲ႔ အရင္တုန္းက ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈအေတာ္မ်ားမ်ားကို ရုပ္သိမ္းတာေတြ ဆိုင္းငံတာေတြ လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြဘက္ကလည္း ရင္းနွီးျမဳပ္ႏွံဖို႔ လိုလိုလားလားရိွတယ္ဆိုတာ အၿမဲျပပါတယ္။ အျခားႏိုင္ငံေတြနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္ခ်က္အရဆိုရင္ေတာ့ အေမရိကန္ရင္းႏွီးျမဳ႔ပ္ႏွံမႈေတြက အေတာ့္ကို နည္းေနတုန္းပါ။

ေျဖ။ ။ ဒါဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အခ်ိန္ကာလတခုအထိ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနနဲ႔က ျမန္မာအေပၚ အေရးုယူဒဏ္ခတ္မႈေတြ လုပ္ခဲ့တာေၾကာင့္ပါ။ မၾကာေသးခင္ႏွစ္ေတြအတြင္း သမၼတအိုဘားမား လက္ထက္က်ေတာ့မွ ဒီအေရးယူမႈေတြကို ေျဖေလ်ာ့ေပးခဲ့တာပါ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနမွာဆိုရင္ က်ေနာ့္တာ၀န္က စီးပြားေရးနဲ႔ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာကိစၥရပ္ေတြကို တာ၀န္ယူရပါတယ္။ ကုန္သြယ္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး ဆက္သြယ္ေရးလုပ္ငန္းေတြကို ႀကီးၾကပ္တာ၀န္ယူရတာပါ။ ဒါ့အျပင္ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈဆိုင္ရာမူ၀ါဒေတြကိုလည္း က်ေနာ့္အေနနဲ႔ တာ၀န္ယူႀကီးၾကပ္ေဆာင္ရြက္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ေနာ္ေျပာနိုင္တာကေတာ့ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြရိွတုန္းက စီးပြားေရးအေပၚမွာ တစံုတရာ ထိခိုက္သက္ေရာက္မႈေတြ ရိွပါတယ္။ ေျဖေလွ်ာ့လိုက္တယ္ဆိုေပမယ့္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ ျပန္၀င္ဖို႔ အခ်ိန္ေတာ့ယူရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သမၼတအိုဘားမားအေနနဲ႕ ၿပီးခဲ့တဲ့ေမလအတြင္းတုန္းက အေမရိကန္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအေပၚ အကန္႔အသတ္အားလံုးကို ေျဖေလွ်ာ့ေပးလိုက္ပါၿပီ။ ဒဏ္ခတ္အေရးယူမႈေတြရဲ႕ ၂၀ ရာခိုင္ႏႈန္းပဲ က်န္ေနေသးၿပီး၊ ဒါေတြဟာ တဦးခ်င္း ပစ္မွတ္ထားတဲ့ အေရးယူမႈေတြျဖစ္ပါတယ္။ က်ေနာ္ဟာ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနဘက္က စီးပြားေရးဆိုင္ရာအႀကီးတန္းတာ၀န္ရိွသူတဦးပါ။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္အႀကီးတန္းတာ၀န္ရိွသူေတြအေတာ္မ်ားမ်ားလည္း လာေရာက္ေနတာရိွပါတယ္။ ဒီရက္ပိုင္းထဲဆိုရင္ အေမရိကန္ ဒုတိယ အမ်ိဳးသားလံုၿခံဳေရးအႀကံေပး ဘန္ရုဒ္ လာေရာက္တာရိွပါတယ္။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန အထူးအတိုင္ပင္ခံပုဂိဳလ္ Kristie Kenney လာေရာက္တာရိွပါတယ္။ ဒါဟာ အစပိုင္းပဲ ရိွပါေသးတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ပိုၿပီး တိုက္ရိုက္ထိစပ္မႈေတြ ေတြ႔ရမွာပါ။ ဒီလို ျဖစ္ထြန္းမႈေတြမွာ စီးပြားေရးကိစၥဟာ အဓိကပါပဲ။

ေမး။ ။ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံဖို႕ ကုန္သြယ္ေရးအတားအဆီးေတြ ဒါမွမဟုတ္ စိန္ေခၚခ်က္ေတြ ေတြ႔ရပါသလား။

ေျဖ။ ။ က်ေနာ္ တြက္ထားတဲ့ထဲမွာေတာ့ ကုန္သြယ္ေရးအတားအဆီးမ်ိဳးေတြ ထူးထူးျခားျခားရိွမေနပါဘူး။ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး ကယ္ရီရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မႈေအာက္မွာ လက္ရိွေဆာင္ရြက္ေနတာကေတာ့ တကမၻာတ၀ွမ္းမွာရိွတဲ့ ကုမၸဏီေတြကို စုစည္းေပးေနတာ တခုရိွပါတယ္။ အဲဒါကို Innovation Roadshow တီထြင္ဖန္တီးႀကံဆမႈေတြကို မွ်ေ၀တဲ့အစီအစဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ အစီအစဥ္ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာရိွတဲ့ ပုဂၢလိက က႑ လုပ္ငန္းေတြနဲ႔ ျမန္မာႏို္င္ငံ ပုဂၢလိက က႑ပိုင္းက စားသံုးသူေတြနဲ႔ ဆက္စပ္ေပးဖို႔ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ က်ေနာ္တို႔မွာ အေတြ႔အႀကံဳ ရိွခဲ့တဲ့ ဖန္တီးႀကံဆမႈေတြ စြန္႔ဦးတီထြင္မႈေတြကိုလည္း ေ၀မွ်ေပးဖို႔လည္း ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရနဲ႔ ဆက္စပ္လုပ္ကိုင္ၿပီးေတာ့လည္း ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ ဆဲြေဆာင္ႏိုင္တဲ့ အစီအစဥ္ေတြကို အကူအညီေပးဖို႔ပါ။ ပြင့္လင္းျမင္သာမႈပိုရိွေလေလ ႀကိဳတင္တြက္ဆႏိုင္ေလေလ တရားဥပေဒစိုးမိုးမႈရိွေလေလ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႕ သူတို႔အရင္းအႏွီးေတြကို စိတ္ခ်လက္ခ် ျမဳပ္ႏွံလုပ္ကိုင္ႏို္င္ေလေလ ျဖစ္မွာပါ။ တိုးတက္မႈေတြၾကည့္ရတာ အေတာ္ေလး ေကာင္းပါတယ္။ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြ ပိုလုပ္ႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းေတြကို ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ ေျပာခြင့္ဆိုခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။

အေမရိကန္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြနဲ႔ပတ္သက္လို႔ က်ေနာ္ ရွင္းျပခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ ေနာက္က်ေနၿပီလား ခင္ဗ်ား ေမးတယ္။ ျမန္မာ့စီးပြားေရးဟာ ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊားတိုးတက္ႏိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းရိွပါတယ္။ နည္းပညာသစ္ေတြကို သံုးၿပီး လုပ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ပါ။ အလားတူပဲ အေမရိကန္ ကုမၸဏီေတြလည္း ခုန္ပ်ံေက်ာ္လႊားလုပ္လာႏိုင္မယ္လို႔ က်ေနာ္ ေတြးတယ္။ ဥပမာဆိုပါစို႕ အခုရန္ကုန္မွာ ကိုကာကိုလာ ကုမၸဏီ ရံုးခ်ဳပ္ ဒီမွာ ရိွေနၿပီ။ ကိုကာကိုလာကုမၸဏီဟာ ဒီ ေစ်းကြက္ကေန ႏွစ္အေတာ္ၾကာေအာင္ ထြက္သြားခဲ့တာ အခု ဒဏ္ခတ္မႈေတြ ျပန္ေျဖေလ်ာ့ေပးတဲ့အထိ ဆိုပါစို႕။ ႏွစ္ရာခ်ီ သက္တမ္းရိွတဲ့ ကိုကာကိုလာ ကုမၸဏီအေနနဲ႔ ဒါဟာ ဒုတိယအႀကိမ္ ျပန္၀င္လာတာပါ။ အေမရိကန္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဟာ အျခားသူေတြနဲ႔မတူပဲ တမူထူးျခားပါတယ္။ က်ေနာ္တို႔ဟာ ေရရွည္အတြက္ ျမဳပ္ႏွံတာပါ။ လူမႈအသိုက္အ၀န္းေတြထဲမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံလုပ္ကိုင္တာပါ။ ေဒသခံေတြကုိ ငွားရမ္းအသံုးျပဳပါတယ္။ လူမႈအ၀န္းအ၀ိုင္းကို တာ၀န္သိသိ အက်ိဳးျပဳတဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြရဲ႕ အမွတ္သေကၤတကေတာ့ အရည္အေသြးျမင့္တဲ့ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈေတြျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအခ်ိဳ႕ဟာ တကယ့္ကို ႀကီးမားတဲ့အေမရိကန္ရင္းနွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြျဖစ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာျပလို႔ရပါတယ္။ အခု ကိုကာကိုလာကုမၸဏီဆိုရင္ ျမန္မာ့စီးပြားေရးထဲမွာ ေဒၚလာ သန္းႏွစ္ရာရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမယ္လို႔ ဆိုထားပါတယ္။ အခုဆိုရင္ပဲ သန္း ၁၃၀ ျမဳပ္ႏွံထားၿပီးပါၿပီ။ ဒီရင္းနီးျမဳပ္ႏွံမႈနဲ႔အတူ ေဒသခံ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြအတြက္ အလုပ္အကိုင္ေနရာေပါင္း ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ ဖန္တီးေပးပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး သံုးေသာင္းေလာက္ကို စြမ္းရည္ျမင့္တင္မႈေတြ လုပ္ေပးမွာပါ။ ဒါဟာ ကိုကာကိုလာကုမၸဏီရဲ႕ လူမႈအသိုင္းအ၀န္း အက်ိဳးျပဳအစီအစဥ္ေတြပါ။ လူဦးရည္ တေသာင္းႏွစ္ေထာင္ေက်ာ္ ေက်းရြာသားေတြအတြက္ ေရနဲ႔ အညစ္အေၾကးသန္႔စင္ေရးစနစ္ေတြ ရရိွေအာင္ အကူအညီေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ကိုကာကိုလာကုမၸဏီက လုပ္ေပးခဲ့တာေတြပါ။ ဒီႏိုင္ငံတြင္းက ျပည္သူေတြရဲ႕ စား၀တ္ေနေရး က်န္းမာေရးအေျခအေနေတြ တိုးတက္ေကာင္းမြန္လာဖို႔ အကူအညီေတြ ေပးခ်င္တာလည္း ပါပါတယ္။ ဒါဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံလိုတဲ့ အေမရိကန္ုကုမၸဏီႀကီးေတြအားလံုးရဲ႕ လိုလားခ်က္ကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။

ေမး။ ။ က်ေနာ္ သိသေလာက္ေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံထဲ ရင္းနွီးျမဳပ္ႏွံၾကမယ့္ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ ပံုမွန္အစီရင္ခံစာေရးဖို႔အပါအ၀င္ လူမႈအက်ိဳးျပဳလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြကို အေမရိကန္ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနက ခ်မွတ္ေပးထားတာရိွပါတယ္။ ကုမၸဏီေတြ အေနနဲ႔ေရာ ဒါကို လိုက္နာမႈရိွလား၊ ႏိုင္ငံျခားေရးဌာနကေရာ ဘယ္လို ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ ခင္ဗ်ားေျပာတာမွန္ပါတယ္။ က်ေနာ္ဦးေဆာင္ရတဲ့ ဌာနအေနနဲ႔ေရာ ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီးဌာနတခုလံုးအေနနဲ႔ပါ ACE award လို႔ေခၚတဲ့ အေကာင္းဆံုး အေမရိကန္ကုမၸဏီဆု ႏွစ္စဥ္ ခ်ီးျမင့္ေလ့ရိွပါတယ္။ ဲ့ ကမၻာေနရာအႏွံက အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြ ေဒသခံလူမႈအသိုင္းအ၀ိုင္းအေပၚ အက်ိဳးျပဳမႈအေပၚ တည္ၿပီးေပးတာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဆိုရင္ေတာ့ ပံုမွန္အစီရင္ခံစာ ျပန္တင္ရမယ္ဆိုတဲ့ အေမရိကန္ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြကို လမ္းညႊန္ခ်က္ရိွပါတယ္။ အခု မိနစ္ပိုင္းေလးကပဲ ကိုကာကိုလာက အမႈေဆာင္ေတြနဲ႔ ဒီကိစၥကို ေျပာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ပံုမွန္အစီရင္ခံစာျပန္တင္ရတာမ်ိဳးကို သူတို႔လည္း လုိလိုလားလားရိွပါတယ္။ ဒါဟာ ပြင့္လင္းျမင့္သာမႈကို ျပသလို၊ ဒီမွာ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံသူေတြ ႀကံဳရမယ့္ စိန္ေခၚခ်က္ေတြကိုလည္း သိရပါတယ္။ ဒါဟာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြအတြက္လည္း ေကာင္းမြန္တဲ့ အေလ့အထပါ။ ေမလတုန္းက သမၼတအိုဘားမားက ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြအေတာ္မ်ားမ်ားကို ဖယ္ရွားခဲ့တယ္၊ အဲဒီအထဲမွာ တာ၀န္သိရင္းႏွီးျမဳပ္ႏွံမႈဆိုင္ရာ ပံုမွန္အစီရင္ခံစာတင္ဖို႔ လိုအပ္တဲ့ ရင္းနွီးျမဳပ္ႏွံမႈပမာဏ အနည္းဆံုးသတ္မွတ္ခ်က္ကို ေဒၚလာငါးေထာင္ကေန ေဒၚလာငါးသန္းအထိ တိုးျမင့္သတ္မွတ္လိုက္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ရင္းႏွီးျမဳပ္ႏံႈအေသးေလးေတြအတြက္ ပံုမွန္အစီရင္ခံစာတင္ရမယ္ဆိုတဲ့ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုး ေလ်ာသြားေစပါတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ အေမရိကန္ကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ ေဒသခံလူမႈအသိုက္အ၀န္းကို အက်ိဳးျပဳေစတာ လူ႕အခြင့္အေရးကို တန္ဖိုးထားေလးစားတာေတြျဖစ္ေစဖို႔ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ ပိုင္းျဖတ္ေဆာင္ရြက္ခ်က္အေပၚမွာ က်ေနာ္တို႔ကေတာ့ ဂုဏ္ယူပါတယ္။

ေမး။ ။ ေနာက္ေမးခြန္းကေတာ့ SDN လုိ႔ သိၾကတဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက အမည္မည္းစာရင္း သတ္မွတ္ထားမႈကိစၥပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္ ခရိုနီစီးပြားေရးက အားေကာင္းခဲ့ေတာ့၊ အခုအခ်ိန္မွာလည္း ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚမွာ သူတို႕က ၾသဇာႀကီးေနတုန္းပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ ဒီစာရင္းေၾကာင့္ အေမရိကန္ ျမန္မာကုန္သြယ္မႈ တုိးျမင့္လာေရးအေပၚ ျပသနာျဖစ္ေစမယ္လို႔ ထင္ပါသလား။

ေျဖ။ ။ က်ေနာ္ေျပာသလိုပါပဲ အေမရိကန္က ဒဏ္ခတ္ပိတ္ဆို႔မႈ ၈၀ ရာခိုင္ႏႈန္းကို ေလ်ာ့ေပးခဲ့ပါၿပီ။ က်န္ ၂၀ရာခိုင္ႏႈန္းက အေသအခ်ာကို ရည္ရြယ္ပစ္မွတ္ထားတဲ့ အေရးယူမႈမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ သမတ အႀကံေပးလုပ္ေနတဲ့ ဘန္ရုဒ္ေျပာခဲ့သလိုပါပဲ။ ဒီ အေရးယူဒဏ္ခတ္မႈေတြကို က်ေနာ္တို႔လည္း မရိွေစခ်င္ေတာ့ပါဘူး။ က်န္တဲ့အေရးယူမႈေတြဟာ ဒိမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈေတြကို ပိုမို ျမန္ဆန္ေစဖို႔နဲ႔ အေႏွာက္အတားျဖစ္ေနသူေတြကို အေသအခ်ာ ပစ္မွတ္ထားကိုင္တြယ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကိစၥမွာလည္း ဒီမွာရိွတဲ့ အစိုးရနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ကို ညိႈႏိႈင္းေဆာင္ရြက္ေနတာပါ။ ဒီေနရာမွာ အေမရိကန္စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြကို မထိခိုက္ေစဖို႔လည္း ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ က်ေနာ္တို႔လုပ္ေနပါတယ္။

ေမး။ ။ ျမန္မာ့စီးပြားေရးအေပၚ ၀န္ႀကီးရဲ႕အျမင္ေမးခ်င္ပါတယ္။ အခု ျမန္မာႏိုင္ငံအေျပာင္းအလဲကို ကိုယ္ေတြ႔လည္း ႀကံဳရသလို၊ အစိုးရပိုင္းေရာ စီးပြားေရးပိုင္းကပါ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔လည္း ေတြ႔ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ ျမန္မာ့စီးပြားေရး တိုးတက္မႈနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ဘယ္လိုျမင္မိပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ အလားအလာေကာင္းေတြျမင္ပါတယ္။ ျမန္မာဟာ အာဆီယံအစိတ္အပိုင္းတခုပါ။ အာဆီယံေဒသဟာ အေမရိကန္ရဲ႕ အႀကီးဆံုးကုန္သြယ္ဖက္ထဲမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒါအျပင္ အာဆီယံဟာ ဖံြၿဖိဳးမႈ အျမင့္ဆံုးျဖစ္လာတဲ့ ေဒသတခုပါ။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဟာဆိုရင္ ၂၀၂၅ ဆိုရင္ ကမၻာ႔လူဦးေရ ၅၀ ရာခိုင္ႏႈန္းဟာ ေလယာဥ္ခရီး ငါးနာရီစီးၿပီး ေရာက္လာနိုင္တဲ့ အခ်က္အခ်ာေနရာျဖစ္လာပါမယ္။ ဒါဟာ ကမၻာရဲ႕ အနာဂတ္မွာ ဖံြၿဖိဳးလာမယ့္ အေနအထားပါ။ အခုဆိုရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ဖံြၿဖိဳးမႈကို ၈ ရာခိုင္ႏႈန္းတြက္ဆထားပါတယ္။ ဒီကေန ဆက္ၿပီး တိုးတက္လာမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။ အခုက စီးပြားေရးအေျခခံ အေဆာက္အဦးေတြ လိုအပ္ေနပါတယ္။ ရင္းႏွီးျမဳပ္နံမႈေတြ ပိုလာဖို႔ စည္းမ်ဥ္းလုပ္ထံုးအေတာ္မ်ားမ်ားကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေျဖေလွ်ာ့ရမယ္ဆိုတာကို အစိုးရကလည္း သေဘာေပါက္ပါတယ္။ ဒါကို အစိုးရအေနနဲ႔ အေသအခ်ာ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွာပါ။ က်ေနာ္တို႔ဘက္ကလည္း အနီးကပ္ဆံုး ကူညီေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ စြန္႔ဦးတီထြင္လုပ္ငန္းရွင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းေတြ၊ ဆန္းသစ္တီထြင္ႀကံဆသူေတြနဲ႔လည္း က်ေနာ္တို႔ တဲြဖက္ေဆာင္ရြက္ေနပါတယ္။ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းေတြကေတာ့ အေတာ္ႀကီး စိတ္လႈပ္ရွားစရာေကာင္းပါတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ႏွစ္က က်ေနာ္ဒီေရာက္ခဲ့တယ္။ အခု ျပန္လာတဲ့အခါမွာ လ်င္ျမန္မႈေတြနဲ႔ စြမ္းအားေကာင္းေကာင္းေတြ ရိွေနတယ္လို႔ ခံစားမိပါတယ္။ ေျပာင္းလဲေရြ႕လ်ားေနတဲ့ တိုင္းျပည္တခုလို႔ ခံစားမိပါတယ္။ ေနာက္တခါျပန္ေရာက္လာရင္ ဘယ္လိုအေျခအေနျဖစ္မလဲဆိုတာ စိတ္လႈပ္ရွားတႀကီး ေစာင့္ၾကည့္ခ်င္ပါတယ္။

ေမး။ ။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာစီးပြားေရးပညာရွင္အခ်ိဳ႕ ေျပာတာကေတာ့ အစိုးရသစ္ဖက္က စီးပြားေရးမူ၀ါဒ အေသးစိတ္ထုတ္ျပန္ေပးဖို႔ ေနာက္က်ေနတယ္၊ ျမန္မာႏိုင္ငံရင္းနွီးျမဳပ္နွံမႈေကာ္မရွင္ ျပင္ဆင္ဖဲြ႕စည္းတာလည္း ေနာက္က်ခဲ့တယ္လို႔ ေ၀ဖန္တာေတြရိွပါတယ္။ အစိုးရသစ္ရဲ႕ စီးပြားေရးဖံြၿဖိဳးမႈနဲ႔ပတ္သက္တဲ့ ေျခလွမ္းကိုေရာ ဘယ္လို ယူဆပါသလဲ။

ေျဖ။ ။ စီးပြားေရးမွာ တာ၀န္ယူရတဲ့ ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးအားလံုးနဲ႔ က်ေနာ္ စကားေျပာျဖစ္ပါတယ္။ အေျခအေနကေတာ့ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚမွာရိွေနတယ္လို႕ က်ေနာ္ယံုၾကည္ပါတယ္။ ရႈပ္ေထြးေနတဲ့အေျခအေနေတြကို သူတို႔ကို ကိုင္တြယ္ေနရပါတယ္။ အၾကမ္းထည္ကေန ႀကီးႀကီးမားမား ျဖစ္လာဖို႔ စတင္ လုပ္ေဆာင္ေနပါၿပီ။ ေစာတာ ေနာက္က်တာအေပၚ က်ေနာ္ မွတ္ခ်က္ မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သူတို႔အေနနဲ႔ ဘယ္ကိုသြားရမယ္ဆိုတာ နားလည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ လမ္းေၾကာင္းမွန္ေပၚမွာရိွတယ္လို ႔က်ေနာ္ကို ယံုၾကည္ေစပါတယ္။

ေမး။ ။ ေနာက္ဆံုးေမးခြန္းပါ။ ျမန္မာႏို္င္ငံဟာ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးေအာက္မွာ ႏွစ္ ၅၀ ပိတ္ေလွာင္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ေျဖရွင္းစရာ ျပသနာကလည္း အမ်ားႀကီးရိွပါတယ္။ အစိုးရသစ္အေနနဲ႔ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး လူ႔အခြင့္အေရးနဲ႔ အျခားႏိုင္ငံေရးကိစၥေတြကို ေျဖရွင္းေနခ်ိန္တၿပိဳင္တည္းမွာ၊ စီးပြားေရးဖံြၿဖိ္ဳးမႈကို ကိုင္တြယ္သြားႏိုင္မယ္လို႔ ထင္ပါသလား။

ေျဖ။ ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ ေရြးေကာက္ပဲြမွာ အျပတ္အသတ္အႏိုင္ရခဲ့တာပါ။ သမိုင္းမွာ အံၾသစရာေကာင္းေလာက္တဲ့အခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေခါင္းေဆာင္တဦးနဲ႔အတူ ဒီမိုကေရစီအသက္၀င္ေမြးဖြားလာတာ ဆယ္စုႏွစ္ေတြအတြင္း ပထမဆံုးအႀကိမ္ပါ။ အေျခအေနေကာင္းေတြျဖစ္လာဖို႔ က်ေန္ာတို႕ဖက္က အတတ္နိုင္ဆံုး ကူညီေပးလိုပါတယ္။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ဆက္ဆံေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အတိုင္ပင္ခံပုဂၢိဳလ္အေနနဲပ လာမယ့္ စက္တင္ဘာလထဲက်ရင္ အေမရိကန္သမၼတနဲ႔ ၀ါရွင္တန္မွာ ေတြ႕ဆံုဖို႔ရိွတာဟာ အေတာ္ေလး စိတ္လႈပ္ရွားစရာပါ။

က်ေန္ာတို႔အတူလုပ္ေဆာင္စရာေတြ အမ်ားႀကီးရိွပါတယ္။ ခင္ဗ်ားေျပာတာရဲ႕ တဖက္က အခြင့္အလမ္းေတြရိွတယ္ဆိုတာကိုလည္း က်ေနာ္ ျပပါရေစ။ ကမၻာႀကီးနဲ႕ ထိစပ္ ဆက္ဆံမႈအခြင့္အလမ္းေတြရိွလာပါတယ္။ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမဳပ္နွံမႈေတြ လာဖို႔ အခြင့္အလမ္းေတြရိွပါတယ္။ ႏိုင္ငံ၀င္ေငြရမယ့္ စီးပြားေရးပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးကို ဖန္တီးလို႔ရမယ္၊ အလုပ္အကိုင္ေတြ ဖန္တီးလို႕ရပါတယ္။ အေတာ္ေလး စိတ္လႈပ္ရွားစရာ အခ်ိန္အခါေကာင္းပါ။ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဟာ အေျပာင္းအလဲအတြက္ အားႀကီးတဲ့ တမူထူးတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ပါ။

ေမး။ ။ ေမးခြန္းတခုထပ္ေမးခ်င္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ မၾကာခင္အခ်ိန္အတြင္းမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ GSP ကုန္သြယ္မႈအထူးအခြင့္အေရးရတဲ့ ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်ရိွပါသလား။

ေျဖ။ ။ က်ေနာ္ ေနျပည္ေတာ္ကို ေရာက္တုန္းက ျပည္ေထာင္စု၀န္ႀကီးေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးစဥ္မွာ ဒီကိစၥဟာ ထိပ္တန္းအေၾကာင္းအရာတခုျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုဖက္က ဒိကိစၥနဲ႔ပတ္သက္လို႔ အေတာ္ေလး တတ္တတ္ၾကြၾကြရိွၿပီး သံုးသပ္မႈေတြ လုုပ္ေနပါတယ္။ ဒိကိစၥအေပၚမွာလည္း ၀န္ႀကီးေတြဘက္က စိတ္၀င္စားမႈရိွပါတယ္။ ဒါဟာ ဦးစားေပး ေဆြးေႏြးၾကတဲ့ အေၾကာင္းကိစၥပါ။

အခ်ိန္ေပးေျဖၾကားတဲ့အတြက္ ေက်းဇူးပါ။”


အေမရိကန္စီးပြားေရးကုမၸဏီေတြအေနနဲ႔ ျမန္မာ့စီးပြားေရးနဲ႕ ျမန္မာလူမႈအသိုက္အ၀န္းအေပၚ ဘယ္လို အက်ိဳးျပဳႏိုုင္မလဲ၊ အေမရိကန္နဲ႔ ျမန္မာ ကုန္သြယ္ေရးဆက္ဆံမႈ အလားအလာ၊ ျမန္မာ့စီးပြားေရးတိုးတက္မႈအေပၚ လက္ေထာက္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ႀကီး Rivkin ရဲ႕ အျမင္ စတာေတြကိုေတာ့ လာမယ့္ သီတင္းပတ္ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းခန္းအစီအစဥ္မွာ အေသးစိတ္ ေစာင့္ေမွ်ာ့္ ရႈစားႏိုင္ပါတယ္။

ကိုသားညြန္႔ဦး
VOA Burmese News
Labels:

Post a Comment

ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးလႈပ္ရွားမႈကို အေထာက္အကူျဖစ္ေစမည့္ ေထာက္ျပ ေ၀ဖန္ သံုးသပ္ခ်က္မ်ားကို လာေရာက္ ေရးသားရင္ဖြင့္ႏိုင္ပါသည္။ လြတ္လပ္စြာ ေရးသားခြင့္ကို အလြဲသံုးစားျပဳ၍ ရင့္သီးရိုင္းစိုင္း ရုန္႔ရင္းၾကမ္းတမ္းစြာ ေရးသားျခင္း၊ ညစ္ညမ္းစြာ ဆဲဆိုေရးသားျခင္း၊ ပုဂၢိဳလ္ေရး ထိခိုက္နစ္နာမႈရွိေစရန္ တိုက္ခိုက္ေရးသားျခင္း၊ အမ်ားျပည္သူ ဖတ္ ၾကည့္ နားဆင္ရန္ မသင့္ေလ်ာ္သည့္ link မ်ား လာထည့္ျခင္း၊ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္စြာ လံႈ႔ေဆာ္သည့္ အေရးအသားမ်ား ေရးသားျခင္း၊ လူမ်ဳိးေရး ဘာသာေရး အစြန္းေရာက္စြာ လံႈ႔ေဆာ္သည့္ link မ်ား လာထည့္ျခင္းမ်ားကို လံုး၀ ခြင့္မျပဳပါ။ ..Face book button ေလးႏွိ္ပ္ၿပီးလည္း ေရးႏိုင္ပါတယ္

[blogger][facebook]

Author Name

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.