11/09/16


Democratic ပါတီသမၼတေလာင္း Hillary Clinton နဲ႔ Republican ပါတီတို႔ၾကား ဘယ္သူ႔ကို သမၼတအျဖစ္ေ႐ြးခ်ယ္မလဲဆိုတာကို အေမရိကန္ျပည္သူေတြ မဲေပးေ႐ြးခ်ယ္ေနၾကပါၿပီ။ ဒီတေခါက္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးခဲ့ၾကတဲ့ေနရာမွာ သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္ၾကား ခ်ျပခဲ့တဲ့ မူဝါဒေတြ၊ ေ႐ြးေကာက္ပြဲကတိေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ေလးကို ကြဲျပားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သမၼတေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ မဲေပးခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြား အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားေတြအေနနဲ႔ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံစဥ္းစားၿပီး သမၼတျဖစ္မယ့္သူကို ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသလဲဆိုတာကို မစုျမတ္မြန္က စံုစမ္းတင္ျပထားပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ၄၅ ေယာက္ေျမာက္ သမၼတအျဖစ္ ဒီမိုကရက္ Hillary Clinton ကိုေ႐ြးခ်ယ္မွာလား Republican Donald Trump ကိုေ႐ြးခ်ယ္မလားဆိုတာ အဆံုးအျဖတ္ေပးမယ့္ ေ႐ြးေကာက္ပဲြအတြက္ အခုအသံလႊင့္ေနခ်ိန္အထိ အေနာက္ဖက္ျခမ္းျပည္နယ္ေတြမွာ မဲေပးေနၾကဆဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတေခါက္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ ထူးျခားခဲ့တာက သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္ၾကားခ်ျပခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရး၊ လူမႈေရး၊ စီးပြားေရးစတဲ့ မူဝါဒေတြဟာ ေတာ္ေတာ္ကို ကဲြျပားခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒ၊ လံုၿခံဳေရးနဲ႔ လူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရးဆိုင္ရာ မူဝါဒေတြမွာ ဆန္႔က်င္ဘက္သေဘာထားေတြ ႐ွိေနတာကို ေတြ႔ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ အေမရိကန္ႏို္င္ငံသားေတြအေနနဲ႔ သမၼတကိုမဲေပးတဲ့ေနရာမွာ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံ ေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့ၾကသလဲဆိုတာကုိသိရဖုိ႔ မဲေပးခဲ့တဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြား အေမရိကန္ႏိုင္ငံသားတခ်ဳိ႕ကိုဆက္သြယ္ ေမးၾကည့္ထားပါတယ္။ သမၼတေလာင္း ၂ ေယာက္လံုး မဲေပးခဲ့ၾကၿပီး ၂ ေယာက္လံုးကလည္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲေအာင္ပြဲခံၾကဖုိ႔ ျပင္ဆင္ထားရာ New York ျပည္နယ္ New York ၿမိဳ႕က ကိုေက်ာ္ေဇကို ေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးတဲ့ အေတ႔ြအႀကံဳကေန ပထမဆံုး စၿပီးေမးထားပါတယ္။

" က်ေနာ္ မနက္ကေတာ့ Queens မွာသြားၿပီး ေမးေပးခဲ့ပါတယ္။ မဲေပးတဲ့သူမ်ားတယ္။ မဲေပးတဲ့သူ မ်ားတယ္။ က်ေနာ္တို႔ေနတဲ့ေနရာက Immigrants ေတြမ်ားေတာ့ mix ေပါ့ေနာ္ အျဖဴေရာ အမည္းေရာ အထူးသျဖင့္ အာရွက လူေတြ မ်ားတာေပါ့ေနာ္။ ေတြ႔တာေတာ့ လူငယ္ပိုင္း၊ လူလတ္ပိုင္း၊ လူႀကီးပိုင္း အကုန္အစံုလာၾကပါတယ္။

ေမး။ ။ အခု ဒီတေခါက္ ဘယ္သူ႔ကို သမၼတအျဖစ္ ေရြးမယ္ဆိုတာ ကိုယ့္အတြက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို လြယ္လြယ္ကူကူ ခ်လို႔ရလား။ ဘယ္လိုအခ်က္ေတြကို အေျခခံၿပီး သမၼတေလာင္းကိုေတာ့ မဲထည့္တယ္ဆိုတာ ေျပာျပပါရွင့္။

ဒီတေခါက္ကေတာ့ ေရြးရတာလြယ္တယ္။ အစဥ္အလာအရဆိုရင္ က်ေနာ္က ရီပတ္ပလင္ကန္ကို ေထာက္ခံခဲ့တဲ့သူ၊ ဒါေပမဲ့ ဒီရီပတ္ပလင္ကန္က ဝင္ၿပိဳင္တဲ့ Candidate ေပါ့ေနာ္။ သူ႔ကိုေထာက္ခံဖုိ႔အတြက္ဆိုတာ ဘယ္လိုမွမျဖစ္နုိင္ဘူး ဒါေၾကာင့္ ဒီမုိကရက္က Candidate ျဖစ္တဲ့ ဟီလာရီကိုပဲ က်ေနာ္ မဲေပးခဲ့တယ္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္က ဘယ္လိုေပၚ မူတည္သလဲဆိုရင္ ဟီလာရီရဲ႕ အေတြ႔အၾကံဳ၊ အျပစ္ကင္းတဲ့ႏုိင္ငံေရးသမားေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ တုိင္းျပည္အတြက္ ပိုၿပီးလမ္းေၾကာင္းမွန္တဲ့ေနရာကို သြားမယ့္သူဆိုလို႔သူပဲရွိလို႔။"

New York ၿမိဳ႕က ကိုေက်ာ္ေဇလုိပဲ Hillary Clinton ရဲ႕ မူဝါဒေတြကို သေဘာက်လို႔ မဲေပးခဲ့သူေနာက္တေယာက္ကေတာ့ California ျပည္နယ္ San Mateo ၿမိဳ႕က မစႏၵာေ႐ႊပါ။

"ေရာက္သြားတဲ့အခ်ိန္ကေတာ့ ၉နာရီေလာက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူအမ်ားႀကီးေတာ့ မရွိဘူး။ ဒါေပမဲ့ ခဏေတာ့ေစာင့္ရတယ္။ လိုင္းစီ ေစာင့္ရတယ္ဆိုေတာ့ အသက္ႀကီးတဲ့သူေတြက Electric System နဲ႔ေပးတာကို မကၽြမ္းဝင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္မို႔လို႔ မဲေပးဖို႔ကို ခဏေလးေစာင့္ရတာေတာ့ ရွိတယ္ေပါ့ေနာ္။ တျခားေတာ့ အခက္အခဲမရွိပါဘူး။ "

ေမး။ ။ ဒီေန႔ေရြးခ်ယ္ရတဲ့သမၼတေလာင္းကို ေရြးခ်ယ္ရမွာ သူ႔ကို ခက္ခက္ခဲခဲ ေရြးခ်ယ္ရသလား။ ၿပီးေတာ့ ဘယ္လိုမ်ိဳးအခ်က္ေတြကို ၾကည့္ၿပီး သူ႔ကိုေရြးခ်ယ္သလဲဆိုတာ သိပါရေစ။

"သမၼတေလာင္းကို ေရြးခ်ယ္ရာမွာ သိပ္ေတာ့ ခက္ခက္ခဲခဲေတာ့ မရွိပါဘူး။ က်မကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကို မဲေပးတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြက က်မတို႔ Immigrants ေတြအတြက္ ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပလိုက္မယ္။ ၿပီးေတာ့ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြကို ၾကိဳက္တဲ့အတြက္ကို ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ သမၼတအျဖစ္ မဲေပးခဲ့တာပဲ။ အဓိက ကေတာ့ သူ႔ရဲ႕ၿပိဳင္ဖက္ျဖစ္တဲ့ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ရဲ႕ ေပၚလစီေတြက နည္းနည္းေလး အစြန္းေရာက္တဲ့ဟာေတြရွိေနတယ္လို႔ ျမင္မိတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ ၿပီးတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီႏုိင္ငံျခားေရးမူဝါဒေတြကလည္း တခါတေလက်ေတာ့ သူေျပာသေလာက္မလြယ္ဘူးေပါ့ေနာ္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ အလုပ္ေတြကို ဒီမွာ ျပန္ယူတဲ့အခါက်ေတာ့ လြယ္ကူတဲ့ကိစၥေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုကို ယူၿပီးေတာ့ လုပ္ရမယ့္ကိစၥျဖစ္တယ္ေပါ့ေနာ္။

ဟီလာရီကလင္တန္မွာလည္း အလုပ္သမားေရးရာပိုင္းေပါ့ေနာ္ ၿပီးေတာ့ အလုပ္ေတြ ဒီႏုိင္ငံမွာ ျပန္ၿပီးျဖစ္ႏိုင္ရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္တဲ့အပိုင္းမွာ သူ႔အေနနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ေပၚလစီေတြနဲ႔ လုပ္ႏုိင္တယ္လို႔ ယူဆတဲ့အတြက္ ဟီလာရီကလင္တန္ကို Vote ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္လို႔ ဒါ့အျပင္ အျဖဴ၊ အမည္း အေရွ႕အေနာက္ မခြဲျခားပဲနဲ႔ တန္းတူဆက္ဆံတဲ့ေနရာမွာလည္း ဟီလာရီကလင္တန္က ပိုၿပီးေတာ့ လုပ္ေဆာင္ႏုိင္လိမ့္မယ္လို႔ ထင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ဟီလာရီကလင္တန္ကို မဲေပးခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။"

အေမရိကန္ဟာ အလုပ္ႀကိဳးစားသူတိုင္း အက်ဳိးခံစားခြင့္႐ွိတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ရမယ္လို႔ Hillary Clinton ကသူ႔ရဲ႕မဲဆြယ္ပြဲေတြမွာ ေျပာခဲ့ပါတယ္။ Donald Trump ကေတာ့ သူသာသမၼတျဖစ္လာခဲ့ရင္ ဒုကၡသည္ေတြကို လက္ခံမွာမဟုတ္ဘူး။ အေမရိကန္နဲ႔ မက္ဆီကုိနယ္စပ္မွာ တရားမဝင္လူေတြ ဝင္မလာႏိုင္ေအာင္ တံတိုင္းေဆာက္မယ္လို႔ ေျပာခဲ့တာပါ။

ဒီလိုလူဝင္မႈႀကီးၾကပ္ေရး ဆိုင္ရာပိုင္းမွာ ေတာ္ေတာ္ကို မူကြဲခဲ့တဲ့အခ်က္က အေမရိကန္မွာ လာေရာက္အေျခခ် ေနထုိင္ၾကသူ မဲဆႏၵ႐ွင္ေတြရဲ႕ဆံုးျဖတ္ခ်က္အေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈ႐ွိခ့ဲပါတယ္။ Illinois ျပည္နယ္ Chicago ၿမိဳ႕မွာ ၄ နာရီေလာက္ၾကာေအာင္ တန္းစီေစာင့္ၿပီး မဲေပးခဲ့တဲ့ ကိုေအာင္ျမတ္မ်ဳိးအတြက္က ဒီအခ်က္က အဓိကျဖစ္တယ္လို႔ ခုလိုေျပာပါတယ္။

" က်ေနာ္က ျမန္မာျပည္ေရာက္လာကတည္းက ပထမဆံုးအၾကိမ္မဲေပးခြင့္ရခဲ့တာပါ။ က်ေနာ္ကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကို ေရြးခ်ယ္ၿပီး မဲေပးခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တျခားႏုိင္ငံက လာၿပီး အေျခခ်တဲ့လူတေယာက္အေနနဲ႔ အလုပ္ရဖို႔တို႔ ပညာသင္ခြင့္ရဖို႔တို႔ အကုန္လံုး ဒီတုိင္းျပည္ရဲ႕ ဥပေဒ၊ တျခားႏုိင္ငံသားေတြ၊ တျခားလူေတြအတြက္ ဥပေဒ ေတြေကာင္းလို႔ က်ေနာ္ ဒီေနရာကို ေရာက္ခဲ့တာေလ။ အဲ့ဒီ့ဥပေဒေတြကို ေကာင္းေအာင္ လုပ္ေပးမယ္လို႔ ကတိေပးထားတဲ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ မဲေပးခဲ့ပါတယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေနာက္လာမယ့္ တျခားႏုိင္ငံက လာမယ့္ Immigrants ေတြလည္း ဒီလိုမ်ိဳးဥပေဒေတြေၾကာင့္ပဲ ပိုၿပီးေတာ့ ေကာင္းေစမယ္လို႔ ထင္ပါတယ္။"

လက္႐ွိသမၼတ Barack Obama တက္လာခ်ိန္ 2008 ခုႏွစ္ဟာ အေမရိကန္မွာ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈနဲ႔ ရင္ဆိုင္ေနရခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလက္႐ွိအေျခအေနမွာေတာ့ စီးပြားေရးဟာ ျပန္လည္ တုိးတက္ေကာင္းမြန္လာတဲ့ အေျခအေနကိုေရာက္ေနပါၿပီ။ Republican သမၼတေလာင္း Donald Trump ကသူသာ သမၼတျဖစ္လာခဲ့ရင္ စီးပြားေရးက်ဆင္းမႈဒဏ္ခံေနရသူေတြအတြက္ အလုပ္အကိုင္ေတြဖန္တီးေပးမယ္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံလို အလုပ္သမားခသက္သာတဲ့ႏိုင္ငံေတြကိုေရာက္ေနတ့ဲ အေမရိကန္စီးပြားေရးေတြ ႏိုင္ငံထဲ ျပန္ေရာက္ေအာင္ လုပ္ေပးမယ္လို႔ ကတိျပဳထားပါတယ္။ ဒီကတိအျပင္ IS စစ္ေသြးႂကြေတြကို အျမတ္ျပတ္ေအာင္ ႐ွင္းမယ္လို႔ Trump ရဲ႕ေျပာၾကားခ်က္ကို သေဘာက်တဲ့အတြက္ Trump ကိုေ႐ြးခ်ယ္ခဲ့သူေတြထဲက တေယာက္ကေတာ့ Nevada ျပည္နယ္ Las Vegas ၿမိဳ႕မွာ ေနထိုင္တဲ့ ဦးဆန္းထြန္းနီျဖစ္ပါတယ္။

" မဲေပးဖို႔ စဥ္းစားတဲ့အခါက်ေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုေရာ ေဒါနယ္ထရမ့္ကိုေရာ ႏွစ္ေယာက္စလံုးကို က်ေနာ္က ဟိုးအရင္တုန္းက မဲေပးခဲ့ရသလို စံခ်ိန္မွီလို႔ က်ေနာ္ မတြက္ပါဘူး ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္အေနနဲ႔ကလည္း နည္းနည္းေလး ခပ္ေပ်ာ့ေပ်ာ့ေလး လြန္ခဲ့တဲ့ ၈ႏွစ္ကတည္းက ေလ့လာၾကည့္ရသေလာက္ေတာ့ သူက ျပတ္ျပတ္သားသား သိပ္မရွိပါဘူး။ နည္းနည္းေပ်ာ့တယ္။ ေဒၚနယ္ထရမ့္က်ေတာ့ သူဟာေလးနဲ႔သူ တက္လာတယ္။ သူကေတာ့ အရင္ကေတာ့ ေမာ္ဒယ္လ္ေလးေတြနဲ႔ ဘာေလးေတြနဲ႔ သူ႔ရဲ႕ကိုယ္ေရးကိုယ္တာကိစၥေလးေတြေတာ့ ရွိတာေပါ့။ ဒါေပမဲ့ က်ေနာ္တြက္ၾကည့္တဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီမိုကရက္ ၈ႏွစ္ၿပီးတဲ့အခ်ိန္မွာ အေျပာင္းအလဲေလးကို လည္း တကယ္လည္း လိုခ်င္ပါတယ္။ ေနာက္တခုက IS ကို အျပတ္ႏွိမ္ႏွင္းမယ္ဆိုတဲ့ကိစၥရယ္၊ ေနာက္ၿပီး တုိင္းျပည္ကို ျပန္ၿပီး ခ်မ္းသာေအာင္ လုပ္မယ္ဆုိတဲ့ကိစၥရယ္ အဓိက ႏွစ္ခ်က္နဲ႔ က်ေနာ္က ျပန္ၿပီးေတာ့ ေရြးလိုက္တဲ့အခါက်ေတာ့ က်ေနာ္ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ကိုပဲ က်ေနာ္မဲေပးခဲ့ပါတယ္။"

ကမာၻမွာ ၾသဇာအ႐ွိန္အဝါအႀကီးဆံုး ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒဟာ သိပ္ကိုအေရးႀကီးပါတယ္။ မဲဆြယ္စည္း႐ံုးမႈေတြအတြင္း ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးေဟာင္း တေယာက္ျဖစ္တဲ့ Hillary Clinton ဖက္က သူက်င့္သံုးႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒအေၾကာင္း ႐ွင္းျပတာမ်ဳိး ႐ွိခဲ့ေပမဲ့ Donald Trump အေနနဲ႔ကေတာ့ ျပတ္ျပတ္သားသား ေျပာထားတာမ်ဳိးမ႐ွိပါဘူး။ California ျပည္နယ္ Orange County ကေန မဲေပးခဲ့တဲ့ ကိုညီညီက သူသမၼတေ႐ြးခ်ယ္တဲ့ေနရာမွာ ဒီကိစၥကို အဓိက စဥ္းစားခဲ့တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

" Candidate ကေတာ့ က်ေနာ္ကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္ကိုပဲ ေရြးလိုက္ပါတယ္။ အဓိက ကေတာ့ သူ႔ကို အရမ္းႀကိဳက္လြန္းလို႔ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမဲ့ ေဒါနယ္လ္ထရမ့္ထက္စာရင္ေတာ့ သူက ပိုၿပီးေတာ့ အသိညဏ္ရွိမယ္လို႔ေတာ့ ထင္တာပဲေလ။ ႏိုင္ငံေရးနဲ႔ပတ္သက္ၿပိီးေတာ့ ဝါရင့္တယ္ဆိုေတာ့ အမွားလုပ္ဖို႔ နည္းတယ္လို႔ ဆံုးျဖတ္ၿပီးေတာ့ ေပးတာပါ။

ေမး။ ။ တျခား ႏုိင္ငံေရးအျပင္ တျခားကိုယ္နဲ႔ တုိက္ရိုက္ပတ္သက္ႏုိင္တဲ့ ကိစၥမ်ိဳးေတြမွာေရာ ဘယ္လိုစဥ္းစားလဲ။

" တျခားစဥ္းစားတဲ့အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ ေဒါနယ္ထရမ့္တက္လို႔ရွိရင္ တျခားတုိင္းျပည္ေတြနဲ႔ မေျပလည္မွာ စိုးရိမ္တခုပဲ အဲ့တာကေတာ့ ဟီလာရီကလင္တန္နဲ႔ဆို ပိုၿပီးေတာ့ အဆင္ေျပမွာေပါ့ေနာ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ သူက ဒီ့ျပင္တုိင္းျပည္ေတြနဲ႔လည္း နဂိုကတည္းက ဆက္သြယ္ရွိထားဖူးတဲ့သူဆိုေတာ့ တိုင္းျပည္အတြက္ ျပသနာ ျဖစ္စရာ မရွိပါဘူး အဲ့တာေၾကာင့္ပါ။"

အခုၾကားခဲ့တာေတြကေတာ့ အေမရိကန္သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခဲ့ၾကတဲ့ ျမန္မာႏြယ္ဘြားတခ်ဳိ႕ရဲ႕ သေဘာထားေတြျဖစ္ပါတယ္။ မၾကာခင္နာရီပိုင္းအတြင္းမွာပဲ ဘယ္သူကသမၼတအျဖစ္ အႏိုင္ရတယ္ဆိုတဲ့ အေျဖထြက္လာေတာ့မွာျဖစ္တဲ့အတြက္ သမိုင္းဝင္ ပထမဆံုး အမ်ဳိးသမီးသမၼတျဖစ္လာမလား၊ ႏိုင္ငံေရးေနာက္ခံမ႐ွိတဲ့ စီးပြားေရးသမားႀကီးက သမၼတျဖစ္လာမလားဆိုတာ သိရေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။
VOA Burmese News


| သက္ထားေဆြ / ဧရာဝတီ ||

ရန္ကုန္ သဃၤန္းကြ်န္း စံျပေစ်းအနီး ေရာင္ျခည္သစ္ ကုသိုလ္ျဖစ္ ေဆးခန္းေရွ႕ တြင္ မိမိအမည္ကို ေခၚရန္ ေစာင့္ဆိုင္း ေနသူမ်ားထဲတြင္ အသက္ ၃၇ ႏွစ္ အရြယ္ မေက်ာ့ တစ္ေယာက္လည္း အပါအဝင္ ျဖစ္သည္။ အသားျဖဴျဖဴ အနည္းငယ္ ၀ဖိုင့္ေသာ ခႏၶာကိုယ္ရိွၿပီး ေဝဒနာေၾကာင့္ မ်က္ႏွာ က ႏြမ္းလ်ေနသည္။ မၾကာခဏ ယားယံသည့္ ေရာဂါခံစားရ၍ ေဆးခန္းျပ ရာမွ ဆီးခ်ိဳေ၀ဒနာျဖစ္ေနမွန္း သိခဲ့ရၿပီး ကုသမႈခံယူေနသည္မွာ တစ္ႏွစ္ေက်ာ္ ရိွသြားၿပီ ျဖစ္သည္။

“ကြ်န္မမွာ ဆီးခ်ိဳမ်ိဳးရိုးလည္း မရိွဘူး။ သူမ်ားေတြလို အခ်ိဳေတြ၊ လက္ဖက္ရည္ေတြကို စြဲစြဲၿမဲၿမဲ ေသာက္ေလ့မရိွဘဲ ဆီးခ်ိဳ ျဖစ္တယ္ဆိုေတာ့ အံ့ၾသေနတာ” ဟုလည္း မေက်ာ့က ဆိုသည္။ ကူးစက္ေရာဂါ မဟုတ္သည့္ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးတိုး၊ ႏွလံုးေရာဂါမ်ား အျဖစ္မ်ားလာျခင္းက စားသံုးဆီမ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္မႈ ရိွေနေၾကာင္း ေဆးပညာရွင္တခ်ိဳ႕က သံုးသပ္လာၾကသည္။

“အရင္တုန္းက ေသြးတိုးဆီးခ်ိဳဆိုရင္ သူေဌးေရာဂါေပါ့။ အဆီအစိမ့္ေတြ အရမ္းစားတဲ့သူေတြမွာ ျဖစ္တယ္လို႔ ေယဘုယ် အားျဖင့္ သံုးသပ္ တာေပါ့။ ေနာက္ပိုင္း လမ္းေဘးေစ်းသည္ေတြ၊ ဆိုက္ကားသမားေတြက အစ ဆီးခ်ိဳျဖစ္လာတယ္” ဟု အေထြေထြေရာဂါကု ဆရာ၀န္ ေဒါက္တာေက်ာ္စြာဦး က ေျပာသည္။

ဆီးခ်ိဳေရာဂါ ျဖစ္ပြားပါက အျမင္အာရံု ဆံုးရံႈးျခင္း၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ ရာ ေလျဖတ္ေရာဂါႏွင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း၊ ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း၊ ေျခပုပ္၍ ျဖတ္ေတာက္ပစ္ရျခင္း စသည့္ ေရာဂါမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္ သည္။ အိမ္ေထာင္သည္ ကေလးတေယာက္အေမ ျဖစ္ေသာ မေက်ာ့တို႔ မိသားစု၏ အဓိက၀င္ေငြမွာ ရာသီေပၚပန္းမ်ားကို ေရာင္းရေငြ ျဖစ္သည္။ အသက္ ၁၄ ႏွစ္အရြယ္ ကေလးတဦးအတြက္ ေက်ာင္းစရိတ္လည္းရိွေသာ သူတို႔ မိသားစုသည္ ေခ်ာင္ေခ်ာင္လည္လည္ ေနထိုင္ စားေသာက္ေရး မလြယ္ကူေပ။ ေန႔စဥ္ စားေသာက္ရာတြင္ သံုးစြဲေသာ ဆီအမ်ိဳးအစားႏွင့္ ပတ္သက္ၿပီး ပဲဆီ ရုိးရုိးသာ စားသုံးႏုိင္သည္ဟု မေက်ာ့က ေျပာသည္။ “ပဲဆီေပါ့၊ အရမ္း အေကာင္းႀကီးေတာ့ မသံုးႏိုင္ဘူး။ ပဲရိုးရိုးေပါ့။ တစ္ပိသ၁ာ က်ပ္ႏွစ္ေထာင္ ေပးရတယ္” ဟုလည္း သူက ေျပာျပ သည္။

လက္ရိွတြင္ ေျမပဲ တစ္ပိသ၁ာ ခန္႔မွန္းေျခ ၂,၅၀၀ က်ပ္ က်သင့္ၿပီး ေျမပဲ တစ္ပိသ၁ာကို ဆီႀကိတ္ပါက ဆီေလးဆယ္သားခန္႔ ရႏိုင္ေၾကာင္း ဆီလုပ္ငန္းရွင္မ်ားထံမွ သိရသည္။ အလုပ္သမားခ၊ မီတာခ၊ သယ္ယူပို႔ေဆာင္ေရး စရိတ္မ်ား ထည့္တြက္ပါက ပဲဆီစစ္စစ္ရရိွရန္ တစ္ပိသ၁ာလွ်င္ အရင္းအႏွီး က်သင့္ေငြမွာ ၅,၅၀၀ က်ပ္ နီးပါးရိွသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ေစ်းကြက္ထဲတြင္ ပဲဆီဟုဆိုကာ ေရာင္းခ်ေနေသာ ဆီမ်ား၏ ေစ်းႏႈန္းႏွင့္ ခ်ိန္ထိုး စဥ္းစားပါက ယင္းဆီမ်ားမွာ ပဲဆီစစ္စစ္ မျဖစ္ႏိုင္ပါ။

ေဒါက္တာ ေက်ာ္စြာဦးက “ဆီမသန္႔တဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္တြင္းမွာ မေကာင္းတဲ့ အဆီဓာတ္ေတြ မ်ားလာရင္၊ ေသြးထဲမွာ အဆီ ဓာတ္ေတြ မ်ားလာ ရင္ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းတာေတြ က ျဖစ္လာႏိုင္တယ္။ အသက္ငယ္ငယ္နဲ႔ ျဖစ္ေတာ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဒီေရာဂါေတြေၾကာင့္ အသက္တိုသြားႏိုင္တယ္”ဟု ေျပာသည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ မကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ ေသဆံုးႏႈန္း သည္ ႏွစ္စဥ္ အျခားေသာ ေသဆံုးႏႈန္းမ်ား၏ ထက္ဝက္ေက်ာ္ ျဖစ္ေသာ ၅၉ ရာခိုင္ႏႈန္းခန္႔ ရိွသည္။ မကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားမွာ ေသြး တိုး၊ ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္း ေရာဂါ၊ ဆီးခ်ိဳ ေသြးခ်ိဳေရာဂါ၊ ကင္ဆာ၊ နာတာရွည္ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ားျဖစ္သည္။ ေသြးတိုး၊ ႏွလံုး၊ ဆီးခ်ိဳႏွင့္ကင္္ဆာ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ပါက ေရာဂါကို အျမစ္ျပတ္ ေပ်ာက္ ကင္းေအာင္ ကုသ၍ မရႏိုင္ေတာ့ဘဲ ယင္းေရာဂါမ်ားႏွင့္ ေနာက္ဆက္ တြဲ ေရာဂါမ်ားေၾကာင့္ အသက္ဆံုးပါးသြားႏိုင္သည္။

မကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ားသည္ က်န္းမာေရးႏွင့္ မညီညြတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ား စားသံုးျခင္းႏွင့္ ကိုယ္လက္ လႈပ္ရွားမႈ နည္းျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚရျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း၊ က်န္းမာေရးႏွင့္ မညီညြတ္ေသာ အစားအေသာက္မ်ားသည္ ခ်ိဳလြန္း၊ ငန္လြန္း၊ အဆီမ်ားလြန္းေသာ အစားအေသာက္မ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း ျပည္သူ႔ က်န္းမာေရး ဦးစီးဌာန မကူးစက္ႏိုင္ေသာ ေရာဂါမ်ား ကာကြယ္ႏွိမ္နင္းေရး ဌာနခြဲမွ ညႊန္ၾကားေရးမွဴး ဦးျမင့္ေရႊက ေျပာျပသည္။

“အဆီလို႔ဆိုရင္ တိရစာၦန္ကထုတ္တဲ့ ဝက္ဆီ၊ အမဲဆီ၊ ေနာက္ စားအုန္းဆီ လည္း ပါတယ္။ ကြ်န္ေတာ္တို႔ ေဆးပညာမွာ ျပည့္ဝဆီလို႔ ေခၚတယ္။ အဲဒီ ျပည့္ဝဆီေတြကို ေလွ်ာ့သံုးဖို႔လိုတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ေရွာင္ရမယ္” ဟုလည္း ၎ကေျပာသည္။ ျပည့္ဝဆီမ်ားကို စားသံုးျခင္းေၾကာင့္ ေရရွည္တြင္ ေသြး တြင္း အဆီဓာတ္မ်ားကာ ေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ား၊ အသည္း အဆီဖံုးျခင္း၊ ႏွလံုးေရာဂါႏွင့္ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါဆိုးမ်ား ျဖစ္လာႏိုင္သည္။

၂၀၁၄ ခုႏွစ္အတြင္းက ကမၱာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႔ (WHO) ၊ ကမၻာ့ ဆီးခ်ိဳေသြးခ်ိဳ ေဖာင္ေဒးရွင္း (WDF) ႏွင့္ က်န္းမာေရး ဝန္ႀကီးဌာနတို႔ ပူးေပါင္း ေကာက္ယူေသာ စစ္တမ္းအရ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးတြင္ ေသြးတြင္း အဆီမ်ားေနသူမွာ ၃၆.၇ ရာခိုင္ႏႈန္းရိွေၾကာင္း သိရသည္။ ဆီဟုဆိုလွ်င္ ကေလးမွအစ လူႀကီးအဆံုး မည္သူမွ် မကင္းႏိုင္ေပ။ ေန႔စဥ္ စားသံုးေသာ အစာအာဟာရမ်ားတြင္ အဆီဓာတ္ ပါဝင္သည္။ ထမင္းႏွင့္ ဟင္းကို အဓိက စားသံုးေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ဟင္းခ်က္ရာတြင္ ဆီကို နစ္ေနေအာင္ သံုးတတ္ၾကသည္။ လမ္းေဘး စားေသာက္ဆိုင္ အမ်ားစုႏွင့္ ျမန္မာ စားေသာက္ဆိုင္ တခ်ိဳ႕ကို ၾကည့္ပါကလည္း ငရုတ္ဆီေရာင္ ရဲရဲႏွင့္ ဆီျပန္ ဟင္းမ်ိဳးစံုမွာ ေနရာယူလ်က္။ ဆီကိုေရခ်ိဳး ေဆးရိုးမီးလံႈဆိုသည့္ ဆိုရိုးစကား အတိုင္းပင္။

*** ေစ်းကြက္ထဲက စားသုံးဆီ ဆိုတာ

စားသံုးဆီ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို အမွတ္တံဆိပ္ ကပ္ကာ ပါကင္ဘူးမ်ားျဖင့္ ေရာင္းခ်ျခင္း မ်ား ရိွသလို လက္လီဆိုင္မ်ားတြင္ ပဲဆီ ရိုးရိုး၊ ပဲဆီသန္႔၊ ရွယ္ပဲဆီ စသျဖင့္ ေရာေႏွာဆီ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ဒန္အိုး၊ ဒန္ခ်ိဳင့္မ်ားထဲထည့္ကာ ခြက္ျခင္ ေရာင္းခ်ျခင္းမ်ားလည္း ရိွသည္။ ဆင္းရဲမြဲေတမႈ ၂၆ ရာခိုင္ႏႈန္း ရိွေနေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူအမ်ားစုသည္ ခြက္ျခင္ စနစ္ကိုသာ အားထားေနရဆဲ ျဖစ္သည္။

ထို႔ေၾကာင့္ ေစ်းကြက္ထဲတြင္ ေရာင္းခ်ေနေသာ စားသံုးဆီမ်ား၏ အရည္ အေသြးကို သိရွိႏိုင္ရန္ လက္လီလက္ကား ေရာင္းဝယ္ ေဖာက္ကား ရာ ေညာင္ပင္ေလးေစ်းႏွင့္ လွည္းတန္းေစ်း အျပင္ဘက္တန္းမွ အိမ္ရွင္မအမ်ားစု ဝယ္ယူၾကေသာ တစ္ပိသ၁ာ ၂,၅၀၀ က်ပ္ ႏွင့္ တစ္ပိသ၁ာ သုံးေထာင္က်ပ္တန္ ဆီနမူနာ ႏွစ္မ်ိဳးကို ယူ၍ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ရွိ ဓာတ္ခြဲခန္း ႏွစ္ခုသို႔ ပို႔ေဆာင္၍ ဓာတ္ခြဲ စမ္းသပ္ခဲ့သည္။

“ရလဒ္ေတြအရေတာ့ ေျမပဲဆီမစစ္ဘူး။ ေျမပဲဆီဆို သူ႔ Iodine Value (IV) က ရွစ္ဆယ္ကေန ၁၀၆ ျဖစ္ရမွာ။ အခုက ေျခာက္ဆယ္ေက်ာ္ ပဲရိွတယ္ဆိုေတာ့ ေျမပဲဆီ မဟုတ္ဘူး” ဟု ဆီလုပ္ငန္းႏွင့္ ဆီထြက္ သီးႏွံဆိုင္ရာ အႀကံေပး အဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ျဖစ္ေသာ Green Grain Group အဖြဲ႔မွ ဒါရိုက္တာ အႀကံေပးပညာရွင္ ဦးသန္းေဌးက ေျပာသည္။ မည္သည့္ဆီမ်ား ေရာစပ္ထားေၾကာင္း FAME Profile ဟုေခၚေသာ အေသးစိတ္ စစ္ေဆးမႈ ရလဒ္အရ စားအုန္းဆီတြင္ ပါဝင္ေသာ ဓာတ္ပစၥည္းမ်ား လႊမ္းမိုးမႈရိွေနေၾကာင္း ဓာတ္ခြဲခန္းပညာရွင္ တစ္ဦးကလည္း ေျပာျပသည္။

*** ေရာေႏွာဆီ ျပသ၁နာ

ႏိုင္ငံတကာတြင္လည္း ေရာေႏွာဆီ(Blanded oil) ေစ်းကြက္ရိွၿပီး တြင္က်ယ္စြာ ေရာင္း၀ယ္ေနၾကေၾကာင္း၊ သို႔ေသာ္ အဆိုပါ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဥပေဒ စည္းမ်ဥ္း စည္းကမ္းမ်ား (Blanded oil law, labeling law) ျဖင့္ မွန္မွန္ကန္ကန္ လုပ္ကိုင္ေနၾကျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း ဆီစက္လုပ္ငန္းကို ၁၅ ႏွစ္ခန္႔ လုပ္ကိုင္ခဲ့သည့္ မႏၱေလးမွ ကိုေက်ာ္ဆန္းလင္း က ေျပာသည္။

ေရာစပ္ရာတြင္ အသံုးျပဳသည့္ ဆီမ်ားသည္ ျပည္ပ ႏိုင္ငံမ်ားမွတင္သြင္း သည္ ျဖစ္ေစ ျပည္တြင္းထြက္ ဆီမ်ားပင္ ျဖစ္ေစ ေစ်းေပါၿပီး က်န္းမာေရး အႏၲရာယ္ရွိေသာ စက္မႈလုပ္ငန္းသံုး ဆီမ်ား ပါဝင္ေနျခင္း၊ ျပည္တြင္းတြင္ ပ်က္စီးေနေသာ၊ ပုပ္ေနေသာ ဆီထြက္ သီးႏွံမ်ားကို ႀကိတ္ခြဲ ထုတ္လုပ္ ထားေသာ ဆီမ်ား၊ နည္းစနစ္တက် သန္႔စင္ထားျခင္း မရွိေသာ ဆီမ်ား ပါဝင္ေနျခင္း၊ ေရာစပ္ရာတြင္ အပူခ်ိန္ျမင့္မားစြာ ေပး၍ ေရာစပ္ေနၾကျခင္း မ်ား (Over 90'C)၊ အနံ႔ (Artificial Flavor) ကို အခ်ိန္အဆႏွင့္ နည္းစနစ္ မွားယြင္းစြာ ေရာစပ္ေနၾကျခင္း၊ ထုတ္လုပ္သည့္ နိုင္ငံ၏ ေထာက္ခံခ်က္ မပါသည့္ အနံ႔ေဆးမ်ားကို အသံုးျပဳ ေရာစပ္ေနၾကျခင္း စသည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ားေၾကာင့္ ေရာစပ္ အနံ႔သံုးဆီမ်ားသည္ က်န္းမာေရး အႏၲရာယ္ ရွိနိုင္ေၾကာင္းလည္း ကိုေက်ာ္ဆန္းလင္းက ဆက္ေျပာျပသည္။

ရန္ကုန္ လိႈင္ၿမိဳ႕နယ္ေန အိမ္ရွင္မတစ္ဦး ျဖစ္သူ မျဖဴျဖဴဇင္က “အညာက အသိတစ္ေယာက္ကို ဆံုဆီ ၁၀ ပိသ၁ာ မွာလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ စားအုန္းဆီ ထည့္တဲ့ အဝါေရာင္ပံုးနဲ႔ ေရာက္လာတယ္။ ဆက္စပ္ ေတြးၾကည့္ေတာ့ ဒီပံုးေတြ အညာမွာ ေရာက္ေနတယ္ ဆိုကတည္းက သူတို႔ဒါေတြ ကို ေရာလို႔ေပါ့။ အဲဒါကို ေနာက္ပိုင္းက် ေၾကာက္လို႔ မစားေတာ့ဘူး” ဟု ေျပာသည္။ ဆံုဆီဆိုသည္မွာ ေျမပဲဆန္ကို သစ္သားဆံုျဖင့္ ႀကိတ္ခြဲၿပီး ရရိွလာေသာ ဆီျဖစ္သည္။

သစ္သားဆံုျဖင့္ ႀကိတ္ျခင္းသည္ သံဆံုျဖင့္ ႀကိတ္သလို အပူခ်ိန္မျမင့္၍ အေအးသား စနစ္ျဖင့္ႀကိတ္ခြဲ ရရွိေသာဆီ (Cold Press Oil) ဟူ၍ နိုင္ငံအမ်ားအျပားတြင္ ေခၚဆိုၾကၿပီး က်န္းမာေရးနွင့္ အသင့္ေလ်ာ္ဆံုး ဆီႀကိတ္ နည္းလမ္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ ပံုမွန္ေျမပဲဆီ စစ္စစ္၏ အေရာင္အေသြးသည္ ျဖဴေဖ်ာ့ေဖ်ာ့ အေရာင္ျဖစ္ၿပီး ေစ်းကြက္ အတြင္း ေရာင္းခ်ေနေသာ ပဲဆီမ်ားမွာ နႏြမ္းေရာင္ကဲ့သို႔ ဝါဝင္းေနသည္ကို ေတြ႔ရသည္။ ထိုကဲ့သို႔ ေရႊဝါေရာင္ ေတာက္ေနေသာ ဆီမ်ားသည္လည္း ေျမပဲဆီစစ္စစ္ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ဦးသန္းေဌးက ေျပာသည္။

“ေစ်းထဲမွာ ၾကည့္လိုက္လို႔ သိပ္ဝါေနတာႀကီးဆို ဒါ ပဲဆီမဟုတ္ဘူး။ တစ္ခုခု ေရာထားတယ္”ဟုလည္း ၎က ေျပာဆိုသည္။ သို႔ေသာ္လည္း လက္ရိွအခ်ိန္တြင္ ျပည္တြင္းထုတ္ ပဲဆီ၊ ႏွမ္းဆီမ်ားကို ျပည္ပမွတင္သြင္းေသာ အျခား ဟင္းသီးဟင္းရြက္ ဆီမ်ားျဖင့္ ေရာေႏွာကာ အရည္အေသြး ညံ့ဖ်င္းေအာင္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရိွရိွ လုပ္ေဆာင္ျခင္းသည္ ပံုမွန္ကိစၥတခု ျဖစ္ေနေၾကာင္း နယ္သာလန္ႏိုင္ငံ LEI Wageningen တကၠသိုလ္ႏွင့္ ျမန္မာအစိုးရတို႔ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္က ပူးေပါင္း လုပ္ေဆာင္ေသာ Business opportunities and food safety of the Myanmar edible oil sector စစ္တမ္းအရ သိရသည္။

အဆိုပါစစ္တမ္းသည္ ရန္ကုန္မွ ျမစ္ႀကီးနားၿမိဳ႕အထိ တစ္ႏိုင္ငံလံုး အတိုင္းတာျဖင့္ ဆီစက္ရံုမ်ားသို႔ ကြင္းဆင္းကာ ေကာက္ယူ ခဲ့ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာ့ရိုးရာ အစားအစာမ်ား ျဖစ္ေသာ ငါးေျခာက္ဖုတ္၊ ပဲျပဳတ္ထမင္း ဆီစမ္း၊ လက္ဖက္သုပ္ စသည့္ အစားအစာမ်ားကို စားရာတြင္ ပဲဆီ ႏွမ္းဆီ အန႔ံေလး ေမႊးေနမွပင္ သေဘာက်တတ္ၾကသည္။ ယင္းကို အခြင့္ေကာင္းယူကာ တခ်ိဳ႕က ေစ်းသက္သာေသာ စားအုန္းဆီထဲသို႔ ဓာတု အနံ႔မ်ားထည့္ကာ ပဲဆီဟု လိမ္ညာေရာင္းခ်လာခဲ့သည္။

မႏၱေလးၿမိဳ႕ရိွ အာရွသား ဆီစက္လုပ္ငန္းမွ ဦးသန္းလြင္က ဆီစက္လုပ္ငန္း လုပ္ရာတြင္ ကုန္ၾကမ္းခ၊ စက္လည္ရန္အတြက္ မီတာခ၊ အလုပ္သမားခ စသည္ျဖင့္ ကုန္က်စရိတ္မ်ား ရိွေၾကာင္း၊ အနံ႔ထည့္ပဲဆီ ေစ်းကြက္ ႀကီးထြားလာၿပီးေနာက္ မွန္မွန္ကန္ကန္ ထုတ္လုပ္ေရာင္းခ်သူမ်ား တြက္ေျခမကိုက္ေတာ့၍ လုပ္ငန္း ရပ္ဆိုင္းသြားသူမ်ားလည္း ရိွေၾကာင္း ေျပာျပသည္။

“အရင္တုန္းက ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရက ဆင္းရဲသားျပည္သူေတြ စားႏိုင္ေအာင္ စားအုန္းဆီကို သြင္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အခုက ဆင္းရဲသားေတြက အဲဒီစားအုန္းဆီကို မစားေတာ့ဘူး။ အနံ႔ထည့္တဲ့ဆီကို ပဲဆီဆိုၿပီး စားေနတာ” ဟုလည္း ၎က ဆက္ေျပာသည္။

ၿပီးခဲ့သည့္ ဇူလိုင္လ အတြင္းက လားရိႈးၿမိဳ႕နယ္ စားသံုးသူေရးရာ ဦးစီးဌာနကလည္း ဆီထုတ္လုပ္ေနေသာ ေနရာမ်ားသို႔ ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးရာတြင္ အမွန္တကယ္ ဆီစက္ လည္ပတ္ ထုတ္လုပ္ေနျခင္းထက္ ပံုးဆီမ်ားကို မွာယူ၍ မိမိတို႔ကိုယ္ပိုင္ အမွတ္တံဆိပ္ကပ္ ေရာေႏွာ ေရာင္းခ်ေနသည္ကို စစ္ေဆးေတြ႔ရိွရေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့ေသးသည္။

ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးရာတြင္ ပါဝင္ေသာ လားရိႈးၿမိဳ႕နယ္ စားသံုးသူေရးရာ ဦးစီးဌာနမွ ဒုတိယ ျပည္နယ္ဦးစီးမွဴး ဦးေဇာ္မင္းသန္း က “အဲဒီပဲဆီကို ဘယ္က ဝယ္သလဲဆိုေတာ့ မႏၱေလးက ဆီစက္ေတြကဝယ္ၿပီး သူတို႔ တံဆိပ္ကပ္ ျပန္ေရာင္းတယ္။ တခ်ိဳ႕က် စားအုန္းဆီေတြ ဝယ္တယ္။ ဒီမွာ စားဆီအေနနဲ႔ ျပန္ေရာင္းတယ္” ဟု ေျပာျပသည္။

*** ဓာတုပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳေန

ရန္ကုန္ၿမဳိ႕ရွိ ဓာတုပစၥည္း ကုန္ၾကမ္းမ်ား ေရာင္းခ်ေနေသာ ကုန္ေဈးတန္းတြင္ ဆီမခဲေဆးအျပင္ ပဲဆီ အနံ႔ဘူးမ်ားကိုလည္း ေရာင္းခ်ေနၾကသည္။ သၾကားနွင့္ ဆင္တူေသာ ဆီမခဲေဆးအမႈန္႔သည္ တစ္ေပါင္လွ်င္ ၁၃,၀ဝ၀ က်ပ္ခန္႔ ေဈးရွိၿပီး စားအုန္းဆီ တစ္ေပပါလွ်င္ ယင္း အမႈန္႔ကို ထမင္းစားဇြန္း ႏွစ္ဇြန္းခန္႔ ထည့္၍ ရေၾကာင္း ေရာင္းခ်သူက အညႊန္းေပးသည္။ ထို႔အျပင္ တရုတ္စာမ်ား ေရးထားေသာ ပဲဆီအနံ႔ ဘူးငယ္မ်ားကို ဂရိတ္ အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ လည္းေကာင္း၊ ပဲစိမ္းနံ႔၊ ပဲေလွာ္နံ႔ စသျဖင့္ အနံ႔အမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ လည္းေကာင္း တစ္လီတာလွ်င္ ၁၂,၀ဝ၀ က်ပ္မွစ၍ ၁၄,၀ဝ၀ ခန္႔အထိ ေရာင္းခ်လ်က္ ရွိသည္။

ယင္း ပါကင္ပိတ္ ပဲဆီအနံ႔ဘူးမ်ားကို ေဈးကြက္တြင္ လက္လီ ခြဲမေရာင္းပါ။ ေျမပဲဆီအတု ျပဳလုပ္ေရာင္းခ်သူမ်ားက ပါကင္ မဟုတ္ပါက အေရာအေနွာပါမည္ကို စိုးရိမ္ကာ မယံုၾကည္၍ ျဖစ္သည္။ ဓာတုပစၥည္းမ်ားသည္ အမ်ားအားျဖင့္ တရုတ္နိုင္ငံဘက္မွ ဝင္ေရာက္ျခင္း ျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ လက္လွမ္းမီသေရြ႕ လိုက္လံစံုစမ္းၾကည့္ေသာ ဓာတ္ခြဲခန္းမ်ားတြင္ ယင္းဓာတုပစၥည္းမ်ားကို ဓာတ္ခြဲ စမ္းသပ္၍ မရသျဖင့္ ဓာတုကြ်မ္းက်င္ ပညာရွင္မ်ားပင္ မည္သည့္ ဓာတုပစၥည္းမ်ား ျဖစ္ေၾကာင္း အေျဖမထုတ္နိုင္ေပ။

“အနံ႔ဘူးဆို အနံ႔က ျပင္းလြန္းေတာ့ ေသခ်ာတာကေတာ့ ဒါကို ရွဴမိရင္ ေရရွည္မွာ အဆုတ္တို႔၊ အသက္ရွဴလမ္းေၾကာင္း ေရာဂါတို႔ ျဖစ္လာနိုင္ တယ္။ အဆုတ္ထဲ ယဥ္သြားၿပီးရင္ ျပန္ထြက္ဖို႔ မလြယ္ဘူး”ဟု Green Grain Group အဖဲြ႔မွ ဒါရိုက္တာ အႀကံေပးပညာရွင္ ဦးသန္းေဌးက ေျပာသည္။

အစားအေသာက္ ပညာရွင္ ေဒါက္တာစိုးခိုင္က စားသံုးဆီမ်ားကို သန္႔စင္ေစရန္ Solvent (အရည္ေပ်ာ္ေစသည့္ သတၱိရွိေသာ) ဓာတုပစၥည္းမ်ားကို သံုးရၿပီး Hexane (အေရာင္အေသြး မရွိေသာ ဟိုက္ဒရိုကာဗြန္ ဓာတ္ေပါင္းရည္) ဆိုေသာ Solvent ကို အမ်ားဆံုး အသံုးျပဳၾကေၾကာင္း၊ Hexane သည္ ပင္ကိုအားျဖင့္ ကင္ဆာေရာဂါ ျဖစ္နိုင္ေသာ ဓာတ္ပစၥည္း တစ္မ်ဳိးျဖစ္ရာ စနစ္တက် မွန္ကန္တိက်စြာ အသံုးမျပဳလွ်င္ စားသံုးသူမ်ားကို ကင္ဆာေရာဂါမ်ဳိးစံု ျဖစ္ေစနိုင္ေၾကာင္း ေျပာသည္။

“အုန္းဆီ၊ စားအုန္းဆီ၊ ဟင္းရြက္ဆီခဲ (Magarine) ေတြက ျပည့္ဝဆီ (Saturated fats) ျဖစ္လို႔ အခန္းအပူခ်ိန္ ေအာက္ ေအးတဲ့ အေနအထားဆို အစိုင္အခဲေတြ ျဖစ္ေနတတ္တယ္။ အဲဒီလို မျဖစ္ဖို႔ ခုနကေျပာတဲ့ Solvent ေတြကို သံုးရတဲ့အတြက္ ေရာဂါေတြ ျဖစ္လာနိုင္တယ္” ဟုလည္း ေဒါက္တာ စိုးခိုင္က ေျပာဆိုသည္။

*** ေဈးကြက္ထဲက ေဘးအနၱရာယ္

ကြန္ကရစ္ အၾကမ္းခင္းထားေသာ ရန္ကုန္ ဘုရင့္ေနာင္ ပြဲရံုေရွ႕ လမ္းေပၚနွင့္ ေပႏွစ္ဆယ္ခန္႔ အက်ယ္ရွိ ေမွာင္ကုပ္ကုပ္ ပြဲရံုခန္းထဲတြင္ ဆီခ်ဳိးမ်ားတက္ၿပီး ညစ္ပတ္ေပေရေနေသာ တိုင္ကီမ်ားသည္ ဟိုတစ္စု၊ ဒီတစ္စု ျပန္႔က်ဲလ်က္ ရွိသည္။ မည္းညစ္ၿပီး ဆီေၾကးမ်ား အထပ္ထပ္ တက္ေနေသာ ယင္းတိုင္ကီမ်ားထဲတြင္ လူအမ်ားစု စားသံုးၾကသည့္ စားအုန္းဆီမ်ား ရွိေနသည္။ ျပည္တြင္းသို႔ တရားဝင္ ဝင္ေရာက္ေသာ စားအုန္းဆီမ်ား၏ အရည္အေသြးနွင့္ ပတ္သက္၍ တင္သြင္းခြင့္ျပဳေသာ စီးပြားေရးနွင့္ ကူးသန္းေရာင္းဝယ္ေရး ဝန္ႀကီးဌာနနွင့္ တရားဝင္ တင္သြင္းေနေသာ ဆီကုန္သည္မ်ားက အျပည့္အဝ တာဝန္ယူသည္ဟု ဆိုသည္။

ျမန္မာနိုင္ငံ ဆီကုန္သည္နွင့္ ဆီလုပ္ငန္းရွင္မ်ား အသင္းမွ တြဲဖက္ အတြင္းေရးမွဴး ဦးပိုင္ၿဖိဳးသန္႔ က “Normal trade (တရားဝင္ လမ္းေၾကာင္း) နဲ႔ ဝင္တဲ့ဆီက အကုန္ က်န္းမာေရး စစ္ေဆးၿပီးမွ ဝင္တာ။ နိုင္ငံေတာ္လည္း အခြန္ရတယ္။ ျပည္သူေတြ အေနနဲ႔လည္း က်န္းမာေရး အာမခံခ်က္ ရွိတယ္”ဟု ေျပာသည္။ သို႔ေသာ္နယ္စပ္မွ တရားမဝင္ တင္သြင္းလာေသာ ဆီမ်ားသည္ အာမခံခ်က္မရွိသလို ျပည္တြင္းတြင္ မည္မွ်ပ်ံ႕နွံ႔ ေရာင္းခ် ေနသည္ ဆိုေသာ ကိန္းဂဏန္း အခ်က္အလက္လည္း မရွိေပ။ ထို႔အျပင္ ျပည္တြင္း တြင္ ေရာင္းခ်ေနေသာ စားသံုးဆီမ်ားနွင့္ ပတ္သက္၍ ျပည္သူမ်ား၏ က်န္းမာေရးအေပၚ မည္ကဲ့သို႔ သက္ေရာက္နိုင္ေၾကာင္း သုေတသန ျပဳလုပ္ထားေသာ စစ္တမ္းမ်ားလည္း ရွာမရပါ။

လက္ရွိအခ်ိန္ထိ စားသံုးဆီဆိုင္ရာ စံခ်ိန္စံညႊန္း သတ္မွတ္ခ်က္နွင့္ စည္းမ်ဥ္း သတ္မွတ္ခ်က္မ်ား မရွိသျဖင့္ စားသံုးဆီ မ်ား၏ အရည္အေသြး နွင့္ ေဘးအႏၱရာယ္ ကင္းမႈအေျခအေနကို မသိနိုင္ေၾကာင္း၊ အျခားေသာ ေဘးအႏၱရာယ္ ကင္းရွင္းေရး ျပသ၁နာ တစ္ရပ္မွာ ယခင္က ဓာတုဆီမ်ား သိုေလွာင္ထားေသာ ပံုးမ်ားျဖင့္ စားသံုးဆီမ်ားကို သယ္ယူ သိုေလွာင္ျခင္း ျဖစ္ေၾကာင္း Business opportunities and food safety of the Myanmar edible oil sector စစ္တမ္း အရ သိရသည္။

ဆက္ရန္ …
သက္ထားေဆြ/ဧရာ၀တီ
The Ladies News



"တကယ္လို႔မ်ား ေရးသားခ်က္က သူ႔ကိုတစ္ကယ္ပဲ အဂတိလိုက္စားမႈရွိတယ္ဆိုရင္ ေထာက္ျပေဝဖန္ၿပီး လွန္ထုတ္လိုက္ပါ။ အခ်က္အလက္အခိုင္အမာနဲ႔ အဂတိလိုက္စားမႈရွိတယ္လို႔ ေျပာရင္ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ရာထူးျပဳတ္သြားလည္း လက္ခံတယ္။ အဲဒီအခ်က္ မွားတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သတင္းစာဆရာေတြအေနနဲ႔ အျပန္အလွန္ တာဝန္ယူဖို႔လိုတယ္ဆိုတာ ..."
Kamayut Media

ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္တစ္ဦး ေဒၚလာ တစ္သိန္းတန္ လက္ပတ္နာရီကို မူးယစ္ေဆးဝါးမႈျဖင့္ အက်ဥ္းက်ခံခဲ့ရသူ စီးပြားေရး သမားတစ္ဦးထံမွ လက္ေဆာင္ ရယူခဲ့သည္ဟု Daily Eleven သတင္းစာ၏ ေဖၚျပခ်က္သည္ ရန္ကုန္တိုင္း ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္လည္းျဖစ္ အမ်ဳိးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ဗဟို အလုပ္အမႈေဆာင္ ေကာ္မတီဝင္လည္းျဖစ္သူ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းကို ရည္ၫႊန္းသည္ဟု အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ ဗဟို အလုပ္အမႈေဆာင္ ေကာ္မတီ၏ အတြင္းေရးမွဴး အဖြဲ႔ဝင္ ဦးဝင္းထိန္က အဓိပၸါယ္ဖြင့္ကာ မဟုတ္မွန္ေၾကာင္း မဇၩိမသို႔ ျငင္းဆိုပါတယ္။

ရန္ကုန္တိုင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းမွ Eleven Media ကို တရားစြဲဆုိမည္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ဦးဝင္းထိန္က ဆက္လက္ ေျပာဆိုပါတယ္။ ယင္းေျပာဆိုမႈမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ Eleven Media ၏ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ျဖစ္သူ ဦးေဝၿဖိဳးက Eleven Media Group အေပၚ တိုက္႐ိုက္ စြပ္စဲြသလိုျဖစ္တဲ့ အတြက္ တရားဥပေဒအတိုင္း ဆက္လက္ ေဆာင္ရြက္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း ႏိုဝင္ဘာ ၈ ရက္ ညေနပိုင္း သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

Eleven media တြင္ေရးသားေဖာ္ျပခ့ဲသည့္ အယ္ဒီတာအာေဘာ္သည္ မွန္ကန္သည့္ အခ်က္အလက္မ်ား အေပၚအေျခခံထားေႀကာင္း အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ေဝၿဖိဳးက မဇၩိမ၏ ေမးျမန္းခ်က္ကို ျပန္လည္ေျဖဆိုခ့ဲပါတယ္။

သို႔ေသာ္ ဦးဝင္းထိန္ကေတာ့ “ၿဖိဳးမင္းသိန္းက အဲ့ဒီနာရီ မပတ္ဘူး သူပတ္တဲ့နာရီက Rolex အဲ့ဒါ သူ႔မိန္းမ ဝယ္ေပးတာ။ အဲ့ဒီလို အေထာက္အထား မခုိင္လံုဘဲနဲ႔ ေရးတဲ့ဟာ သူ႔ဘက္က စာနယ္ဇင္းက်င့္ဝတ္ ခ်ိဳးေဖါက္တာ” လို႔ ဦးဝင္းထိန္က မဇၩိမကို ေျပာဆိုပါတယ္။

Mizzima - News in Burmese


Daily Eleven သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ (VOA)
Daily Eleven သတင္းစာ ရွင္းလင္းပြဲ (VOA)

ျပည္တြင္းသတင္းစာ တေစာင္ျဖစ္တဲ့ Daily Eleven ရဲ႕ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္ပါ အခ်က္အလက္တခ်ဳိ႕နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ရန္ကုန္တုိင္း အစုိးရက ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့တဲ့အတြက္ အေျခအတင္ အျငင္းပြားစရာေတြ ေပၚေပါက္လာေနပါတယ္။ အစုိးရအဆင့္ျမင့္ အရာရွိတဦး၊ အဂတိလုိက္စားမႈနဲ႔ ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ သေဘာမ်ဳိးေတြ ပါ၀င္ေနတဲ့ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေနာက္ဆက္တဲြ အျပန္အလွန္ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြေတြ က်င္းပဖုိ႔လည္း စီစဥ္ေနၾကပါတယ္။ အေၾကာင္းစုံကုိေတာ့ ဆက္သြယ္စုံစမ္းထားတဲ့ ဗြီအုိေအျမန္မာပုိင္း သတင္းေထာက္ ထက္ေအာင္ ကေျပာျပေပးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Daily Eleven ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ တနဂၤေႏြေန႔က ေဖာ္ျပခဲ႔တဲ႔ ေရြးေကာက္ပဲြ တစ္ႏွစ္ၾကာေသာ္ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္မွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ တစ္ဦးက စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ သူေဌးတစ္ဦး လက္ေဆာင္ေပးတဲ့ အဖုိးတန္ နာရီ၀တ္ဆင္ခဲ့တဲ့အေၾကာင္း ထည့္သြင္းေရးသားခဲ့တာနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ရန္ကုန္တုိင္း အစုိးရက တရား၀င္ စာေပးပုိ႔ ေမးခြန္းထုတ္ခဲ့ရာက အျငင္းပြားစရာေတြ ေနာက္ဆက္တဲြ ေပၚေပါက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ကုန္တုိင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း က သတင္းစာပါ အေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ အေၾကာင္းၾကားစာ ေပးပုိ႔ခဲ့ေပမဲ့ Daily Eleven ကေတာ့ သတင္းမီဒီယာေတြရဲ႕ တာ၀န္အတုိင္း ေဆာင္ရြက္ခဲ့ေၾကာင္း အဂၤါေန႔ထုတ္ သတင္းစာေတြမွာ ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။ ညေနပုိင္းမွာလည္း အစုိးရတာ၀န္ရွိသူေတြရဲ႕ ေျပာဆုိခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕မွာ Daily Eleven က သူတုိ႔ ရပ္တည္ခ်က္ကုိ သတင္းေထာက္ေတြကုိ ထပ္ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။

“ပထမဆံုးအခ်က္အေနနဲ႔ အခုေျပာသြားတဲ့အခ်က္မွာ လံုး၀အမွားအယြင္းမပါပါဘူး သူက က်ေနာ္တုိ႔ကို စြပ္စြဲထားတာျဖစ္ပါတယ္ ေဒၚလာ ၁ သန္းတို႔ ။ က်ေန္ာတို႔ သံုးႏွဳန္းထားတာမွာ ရန္ကုန္တိုင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းဆိုတာ တလံုးမွာ ေဖာ္ျပထားျခင္းမရွိသလို ေဒၚလာ ၁ သန္းဆိုတဲ့ စကားလံုးက်ေနာ္တို႔ ဘယ္မွာမွ ေဖာ္ျပထားျခင္းမရွိပါဘူး။”

Daily Eleven ေန႔စဥ္သတင္းစာ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုေ၀ျဖိဳး ေျပာျပသြားတာပါ။

Daily Eleven ရဲ႕ ေရးသားခ်က္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ရွင္းလင္းဖုိ႔ ေျပာၾကားထားတဲ့ ရန္ကုန္တုိင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းကေတာ့ ဗုဒၶဟူးေန႔ အေစာပုိင္းမွာပဲ ျပည္တြင္းမွာရွိတဲ့ သတင္းမီဒီယာ အဖဲြ႔အစည္းတခ်ဳိ႕က တာ၀န္ရွိသူေတြနဲ႔ ေတြ႔ဆုံၿပီး ေဆြးေႏြးခဲ့ပါတယ္။ ရန္ကုန္တုိင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ုံးမွာ ေတြ႔ဆုံခဲ့တဲ့ အထဲက ျမန္မာသတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အတြင္းေရးမႉး ဦးသီဟေစာ ကေတာ့ Daily Eleven သတင္းစာ ေဖာ္ျပခ်က္နဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ေဆာင္ရြက္သင့္တဲ့ ကိစၥေတြကုိ အဓိကထားေဆြးေႏြးခဲ့တယ္လုိ႔ ေျပာပါတယ္။

“အက်ိဳးအေၾကာင္းရွင္းျပတယ္။ ရွင္းျပၿပီးေတာ့ အၾကံ ဉာဏ္ေျပာတယ္ေပါ့ေနာ္ ဥပေဒအရ လုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိတဲ့ ဒီ Complain Mechanism ကိုရွင္းျပခဲ့တာပါ။အျငင္းပြားမႈမ်ား ညိွႏိႈင္းေျဖရွင္းေရးေကာ္မတီဆိုတာရွိတယ္။ အဲဒီကိုတိုင္ရင္ ၂ ဘက္စလံုးကိုေခၚၿပီးေတာ့ အက်ိဳးအေၾကာင္းေဖာ္ထုတ္ညိွႏိႈင္းေျဖရွင္းေပါ့ေနာ္ အဲဒါမ်ိဳးေတြ လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ တကယ္လို႔ မလိုအပ္ရင္တရားစြဲတာေတြ လုပ္စရာမလိုေတာ့ဘူးေပါ့ေနာ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေျဖရွင္းတဲ့ နည္းလမ္းရွိပါတယ္။ အဲဒီလိုမ်ိဳးေျဖရွင္းေစခ်င္တယ္လို႔ အႀကံျပဳလိုက္တယ္။”

Daily Eleven ရဲ႕ အယ္ဒီတာ့အာေဘာ္မွာေတာ့ အမ်ဳိးသား ဒီမုိကေရစီအဖဲြ႔ခ်ဳပ္ (NLD) အရပ္သား အစုိးရ လက္ထက္မွာလည္း အဂတိလုိက္စားမႈေတြ ဆက္လက္ႀကီးထြားေနတာေၾကာင့္ လူထုက စိတ္ပ်က္ေနတယ္လုိ႔လည္း ေရးသားခဲ့တာပါ။ တစ္လကို အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၂၅၀၀ သာရတဲ့ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ တစ္ဦးက၊ ေဒၚလာသိန္းခ်ီတန္တဲ႔ Patek Philippe နာရီကို ၀တ္ဆင္ေနၿပီး၊ ဒီနာရီကုိ မူးယစ္ေဆး၀ါးအမႈနဲ႔ ေထာင္က လြတ္လာခဲ့တဲ့ သူေဌးတစ္ဦးဆီကေန လက္ေဆာင္ရထားတာလို႔လည္း စြပ္စဲြထားပါတယ္။ ဒီအတြက္လည္း ေဆာင္းပါးမွာ ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပထားတဲ့ တန္ဘုိးႀကီးနာရီ လက္ေဆာင္ေပးတဲ့ ပုဂၢိဳလ္ ဘယ္သူ ဘယ္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆုိဖုိ႔ အပါအ၀င္ ရွင္းလင္းခ်က္ေပးဖုိ႔ ရန္ကုန္တုိင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ုံးက Daily eleven ေန႔စဥ္သတင္းစာ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ကုိ လိပ္မူၿပီး တနလၤာေန႔က အေၾကာင္းၾကားစာ ေပးပို႔ခဲ့တာပါ။

Daily Eleven ေန႔စဥ္သတင္းစာကေတာ့ ဒါဟာ အယ္ဒီတာအဖဲြ႔နဲ႔ မီဒီယာ အဖဲြ႔အစည္းေတြကို ဖိအားေပးတဲ႔ သေဘာျဖစ္ျပီး ေဆာင္းပါးထဲမွာေတာ့ ရန္ကုန္တိုင္း ၀န္ၾကီးခ်ဳပ္နဲ႔ အစိုးရအဖဲြ႔နာမည္ေတြကို တိုက္ရိုက္ သံုးႏႈန္းထားျခင္း မရွိဘူးလို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဒီစာဟာ လြတ္လပ္စြာ ထုတ္ေဖာ္ေရးသားခြင့္ freedom of Press ကို ဖိအားေပးတဲ႔ သေဘာျဖစ္တာေၾကာင့္ ျပန္လည္ ေျဖၾကားမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုျပီး ဒီကေန႔ အဂၤါေန႔ထုတ္ သတင္းစာမွာ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္႐ုံးက ေပးပုိ႔ထားတဲ့ စာနဲ႔အတူ တုံ႔ျပန္စာတေစာင္ကုိ ေဖာ္ျပခဲ့တာပါ။

ျမန္မာ သတင္းမီဒီယာေကာင္စီ အဖဲြ႔၀င္ဦးျမင့္ေက်ာ္ကေတာ့ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ေရးသားထားတဲ႔အတိုင္း အခ်က္အလက္ ခိုင္ခိုင္မာမာ ရွိရင္ ခ်ျပသင့္တယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။

“ဒီဟာက တကယ့္ကို Corruption သေဘာမ်ိဳးကိစၥေပါ့ေလ၊ စြမ္းေဆာင္ရည္ကို အကဲျဖတ္တာမဟုတ္ဘူး၊ အရည္အခ်င္းကို အကဲျဖတ္တာမဟုတ္ဘူး၊ လုပ္ေဆာင္တာကို အကဲျဖတ္တာမဟုတ္ဘူး။ Corruption ကိစၥဆိုေတာ့ တကယ္ Evidence ရွိရင္ေတာ့ ထုတ္ျပေစခ်င္တယ္ေပါ့ေနာ္။ အေထာက္အထားနဲ႔ အဲဒါမ်ိဳးကို ျပေစခ်င္တယ္။ Evidence မရွိရင္ေတာ့ ဒါကလည္း တဘက္မွာ ကာကြယ္ပို္င္ခြင့္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။”

ရန္ကုန္တုိင္း ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္း အေနနဲ႔ ဒီကိစၥနဲ႔ ပတ္သက္လုိ႔ ၾကာသပေတးေန႔ ညေနပုိင္းမွာ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြတရပ္ က်င္းပမယ္လုိ႔လည္း ဗြီအုိေအကုိ ေျပာပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ Daily Eleven သတင္းစာက ရည္ညႊန္းေဖာ္ျပခံရတဲ့ စီးပြားေရးသမားလုိ႔ အမ်ားက ထင္ေၾကးေပး ေျပာဆုိခံေနရတဲ့ လုပ္ငန္းရွင္တဦးျဖစ္တဲ့ ေမာင္၀ိတ္ ကလည္း မနက္ျဖန္အေစာပုိင္းမွာ သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြ က်င္းပမွာ ျဖစ္တဲ့အေၾကာင္း သတင္းမီဒီယာေတြကုိ အေၾကာင္းၾကားထားပါတယ္။
RFA


ျမန္မာကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဥေရာပသမဂၢစစ္ဘက္ဆုိင္ရာ ေကာ္မတီဥကၠ႒ General Mikhail Kostarakos ႏွင့္ေတြ႔ဆံု (Senior General Min Aung Hlaing Facebook)
EU ဥေရာပသမဂၢအဖဲြ႔ဝင္ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ (EUMC) အစည္းအေဝးမွာ ျမန္မာတပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ ဒီကေန႔ မိန္႔ခြန္းေျပာမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဥေရာပသမဂၢ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္မ်ားရဲ႕ ၁ ႏွစ္ ၂ ႀကိမ္ က်င္းပတဲ့ အစည္းအေဝးအတြင္း လက္႐ွိျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ ကာကြယ္ေရးဆိုင္ရာ အခင္းအက်င္း၊ ဒီမိုကေရစီ္ အေျပာင္းအလဲနဲ႔ အမ်ဳိးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မွာ စစ္တပ္ရဲ႕ေျပာင္းလဲတိုးတက္မႈ အေျခအေနေတြကို ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္က ႏိုဝင္ဘာ ၈ ရက္၊ အဂၤါေန႔မွာ မိန္႔ခြန္းေျပာၾကားမွာျဖစ္တယ္လို႔ EU ႏို္င္ငံျခားဆက္ဆံေရးနဲ႔ လံုၿခံံဳေရးမူဝါဒေရးရာ႐ံုး ေျပာခြင့္ရသူက VOA ျမန္မာပိုင္းကို ေျပာပါတယ္။

ႏိုဝင္ဘာ ၇ ရက္ တနလၤာေန႔ကေတာ့ Belgium ႏိုင္ငံ Brussels ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ေရာက္ေနတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႈးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ဟာ ေကာ္မတီရဲ႕ အၿမဲတမ္းဥကၠ႒ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Mikhail Kostarakos နဲ႔ေတ႔ြဆံုခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာစစ္တပ္နဲ႔ ဥေရာပသမဂၢအဖဲ႔ြဝင္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စစ္တပ္ေတြၾကား ဆက္ဆံေရးတုိးျမွင့္ေရး၊ ေလ့က်င့္သင္တန္းမ်ားေစလႊတ္ေရးနဲ႔ အနာဂတ္ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး အစီအစဥ္ေတြကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကတယ္လို႔ ကာကြယ္ေရးဌာန့က သတင္းထုတ္ျပန္ပါတယ္။ ၂ ရက္ၾကာ က်င္းပေနတဲ့ ဥေရာပသမဂၢရဲ႕ အဆင့္အျမင့္ဆံုး စစ္ဘက္ဆိုင္ရာေကာ္မတီ စည္းေဝးပြဲမွာ မိန္႔ခြန္းေျပာဖုိ႔ ဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္းေအာင္လႈိင္ကို ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး Kostarakos ကဖိတ္ၾကားခဲ့တာပါ။

 ဗြီအိုေအ (ျမန္မာပုိင္း)
http://burmese.voanews.com


ႏိုဝင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔ထုတ္ Daily Eleven သတင္းစာကို ေတြ႔ရစဥ္
ႏိုဝင္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔ထုတ္ Daily Eleven သတင္းစာကို ေတြ႔ရစဥ္
Photo: RFA

ရန္ကုန္တုိင္းဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းက Eleven Media ကုိ တရားစြဲဖုိ႔ စီစဥ္ေနတယ္လို႔ အမ်ိဳးသား ဒီမုိကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ NLD ပါတီက ဗဟုိအတြင္းေရးမွဴးအဖြဲ႔၀င္ ဦးဝင္းထိန္က ေျပာပါတယ္။

ရန္ကုန္တုိင္း၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းမွာ ေဒၚလာတစ္သိန္းတန္ နာရီပတ္ထားတယ္ဆုိတာ မဟုတ္မွန္ေၾကာင္းနဲ႔ စြပ္စြဲသလုိသေဘာမ်ိဳးျဖစ္တာေၾကာင္႔ ဦးၿဖိဳးမင္းသိန္းက ရန္ကုန္တုိင္းဥပေဒခ်ဳပ္နဲ႔ တိုင္ပင္ၿပီး Daily Eleven သတင္းစာကုိ တရားစြဲဖုိ႔ စီစဥ္ေနေၾကာင္း ဦးဝင္းထိန္က ဒီကေန႔ ေနျပည္ေတာ္မွာ ေျပာပါတယ္။

"အခုဟာက ၿဖိဳးမင္းသိန္းက ေဒၚလာတစ္ေသာင္းတန္နာရီကို ပတ္ပါတယ္ဆိုတာ စြပ္စြဲခ်က္၊ အဲ့စြပ္စြဲခ်က္မမွန္လို႔ ဒါ Elevenကို ၿဖိဳးမင္းသိန္းက တရားစြဲဖို႔စီစဥ္ေနတယ္"

အဲဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး Eleven သတင္းစာကလည္း သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြ က်င္းပခဲ့ၿပီး တရားစဲြလာရင္ တရားရင္ဆုိင္သြားမယ္လို႔ ဒီေန႔ ညေနက သတင္းစာရွင္းလင္းပဲြမွာ အယ္ဒီတာခ်ဳပ္ ကိုေဝၿဖိဳးက ေျပာပါတယ္။

ၿပီးခဲ႔တဲ႔ နုိ၀င္ဘာလ ၆ ရက္ေန႔ထုတ္ Daily Eleven ေန႔စဥ္သတင္းစာမွာ ပါရွိတဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲတစ္နွစ္ ၾကာေသာ္ေဆာင္းပါးမွာ လစာေဒၚလာ နွစ္ေထာင့္ငါးရာခန္႔ရရွိတဲ့ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္တစ္ဦး ေဒၚလာတစ္သိန္းခန္႔ တန္သည့္ Patek Phillipe နာရီ၀တ္ဆင္သည္ ဆုိေသာသတင္းက တစ္ေန႔အနည္းဆုံးလုပ္ခ ႏွစ္ေဒၚလာခဲြ သာရသည့္ ႏုိင္ငံသားေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကုိ မေက်မနပ္ျဖစ္ေစခဲ့သည္ဆုိၿပီး ေရးသားေဖာ္ျပထားတာပါ။ Eleven ရဲ႕ဒီကေန႔ ထုတ္ေ၀တဲ့ သတင္းစာမွာ သူတို႔အေနနဲ႔ ဝန္ႀကီးခ်ဳပ္အမည္လည္း မသံုးသလို အစိုးရကိုလည္း အမည္တပ္ၿပီး ေရးသားထားတာ မရိွဘူးလို႔ ေခ်ပထားပါတယ္။

အဲဒီေဆာင္းပါးမွာ လက္ေဆာင္ေပးသူမွာ မၾကာေသးမီက မူးယစ္ေဆး၀ါးအမႈနဲ႔ ေထာင္ကလြတ္လာတဲ႔ သူေဌးႀကီးတစ္ဦးျဖစ္ၿပီး အစုိးရအကူးအေျပာင္းမွာ ၿမိဳ႕သစ္စီမံကိန္းကုိ တင္ဒါေအာင္ျမင္ခဲ့သူတစ္ဦးဆုိတာလည္း ပါရိွပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အမည္ေတာ့ ေရးသားေဖၚျပျခင္း မရိွပါဘူး
RFA

ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ SNDP ဥကၠ႒ ဦးစိုင္းအိုက္ေပါင္းကို ေတြ႔ရစဥ္
ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ SNDP ဥကၠ႒ ဦးစိုင္းအိုက္ေပါင္းကို ေတြ႔ရစဥ္
Photo: RFA

 ရွမ္းျပည္နယ္အေျခစိုက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ၁၃ ခု စုေပါင္းၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ တိုင္းရင္းသားပါတီမ်ားအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ကို ဖြဲ႕စည္းလိုက္ပါတယ္။

အခုလ လဆန္းပိုင္းက အတည္ျပဳ ဖြဲ႔စည္းလိုက္တာျဖစ္ၿပီး ရွမ္းျပည္နယ္ အေျခစိုက္ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြ အနာဂတ္မွာ စုေပါင္းလုပ္ကိုင္ႏိုင္ဖို႔ ရည္ရြယ္တယ္လုိ႔ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွာ ပါ၀င္တဲ့ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီဥကၠဌ ဦးစိုင္းအိုက္ေပါင္း က ေျပာပါတယ္။

'' စည္းလံုးညီညြတ္မႈနဲ႔ ရွမ္းျပည္နယ္မွာ တုိင္းရင္းသားပါတီေတြ စည္းစည္းလံုးလံုးနဲ႔ လာမယ့္ အနာဂတ္မွာ စုေပါင္းၿပီးေတာ့ အလုပ္လုပ္မွာေပါ့၊ ဒီအမ်ိဳးသားအဆင့္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲမွာေရာ၊ ဒီ ၂၁ ရာစု ပင္လံုေဆြးေႏြးပြဲမွာေရာ၊ တိုင္းရင္းသားပါတီေတြ အရင္စုၿပီးေတာ့ ေဆြးေႏြးၿပီးေတာ့ အေျဖထုတ္မွာ''

အဲဒီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္မွာ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ SNDP၊ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုပါတီ၊ ဓႏုတိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးမ်ား ဒီမိုကေရစီပါတီ၊ အင္းအမ်ိဳးသားဖြံ႔ၿဖိဳးတိုးတက္ေရးပါတီ အစရွိတဲ့ ပါတီေတြ ပါဝင္ၾကပါတယ္။

လာမယ့္ ေဖေဖာ္ဝါရီလထဲမွာ က်င္းပမယ့္ ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ ပင္လံုညီလာခံမွာ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲ က ႏုိင္ငံေရးပါတီေတြရဲ႕ သေဘာထားေတြကို စုစည္းၿပီး တင္ျပႏိုင္ဖို႔အတြက္လည္း ရည္ရြယ္ၿပီး ဖြဲ႕စည္းတာျဖစ္တယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။

အဖြဲ႕ဝင္ပါတီေတြအေနနဲ႔ လာမယ့္ၾကားျဖတ္ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲက လစ္လပ္မဲဆႏၵနယ္ေျမေတြမွာ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္ဖို႔ ႀကိဳတင္ညွိႏိႈင္းထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။

အခုဖြဲ႕စည္းလိုက္တဲ့ အဖြဲ႕ထဲမွာ ရွမ္းျပည္နယ္က အင္အားႀကီးပါတီတစ္ခုျဖစ္တဲ့ ရွမ္းတိုင္းရင္းသားမ်ား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႔ခ်ဳပ္ SNLD ေတာ့ မပါဝင္ေသးပါဘူး။

လက္ရွိအခ်ိန္အထိ ရွမ္းျပည္နယ္ထဲမွာ မွတ္ပံုတင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေပါင္း ၁၈ ခု ရွိပါတယ္။
RFA

Author Name

Contact Form

Name

Email *

Message *

Powered by Blogger.